Erfenis met schulden

Wat is een erfenis met schulden?

Een nalatenschap bestaat niet alleen uit bezittingen. Een erfenis met schulden doet zich voor wanneer de overledene naast vermogen ook financiële verplichtingen nalaat. Dat kunnen bekende schulden zijn, maar ook verplichtingen die pas later aan het licht komen.

Voorbeelden van schulden in een nalatenschap:

• Hypotheek of andere leningen
• Belastingschulden
• Openstaande rekeningen of facturen
• Persoonlijke schulden of borgstellingen
• Schulden die voortvloeien uit een onderneming

Soms is op het moment van overlijden niet duidelijk hoe groot de totale schuldenlast is. Dat maakt de keuze voor aanvaarding complex. In veel gevallen is het verstandig eerst inzicht te verkrijgen voordat u een beslissing neemt.

De regels rondom aanvaarding en verwerping maken deel uit van het erfrecht. Meer informatie over erfrechtzaken vindt u op de pagina van onze erfrecht advocaat.

Welke keuzes heeft u als erfgenaam?

Wanneer u erfgenaam bent van een nalatenschap met schulden, zijn er drie mogelijkheden.

Zuiver aanvaarden

Bij zuivere aanvaarding wordt u volledig erfgenaam. Dat betekent dat zowel de bezittingen als de schulden van de overledene op u overgaan. In sommige gevallen kunt u daardoor privé aansprakelijk worden voor schulden die de nalatenschap overtreffen.

Zuivere aanvaarding kan ook stilzwijgend plaatsvinden. Dat gebeurt wanneer u handelingen verricht die op aanvaarding wijzen, zoals het verkopen, weggeven of gebruiken van goederen uit de nalatenschap. Voorzichtigheid is daarom geboden, ook als u nog geen formele keuze heeft gemaakt.

Beneficiair aanvaarden

Bij beneficiaire aanvaarding aanvaardt u de nalatenschap onder voorbehoud van boedelbeschrijving. Privé-aansprakelijkheid blijft in beginsel beperkt tot het saldo van de nalatenschap. U bent daardoor niet met uw eigen vermogen aansprakelijk voor schulden die de nalatenschap overstijgen.

Beneficiaire aanvaarding brengt formele verplichtingen met zich mee. De nalatenschap moet volgens wettelijke regels worden vereffend: schuldeisers moeten worden voldaan voordat bezittingen worden verdeeld. Worden deze verplichtingen niet nageleefd, dan kan alsnog privé-aansprakelijkheid ontstaan.

Verwerpen

Verwerping houdt in dat u geen erfgenaam wordt. U ontvangt geen bezittingen, maar bent ook niet aansprakelijk voor schulden. Verwerping heeft gevolgen voor de verdeling: uw aandeel gaat over op de andere erfgenamen of, als er geen zijn, op de staat.

Verwerping kan ook gevolgen hebben voor minderjarige kinderen. Voor minderjarige erfgenamen gelden bijzondere regels — in veel gevallen is beneficiaire aanvaarding wettelijk verplicht.

Hoe verloopt de procedure bij beneficiaire aanvaarding?

Beneficiaire aanvaarding verloopt via een vaste procedure bij de rechtbank.

1. Verklaring afleggen — De erfgenaam legt een verklaring van beneficiaire aanvaarding af bij de griffie van de rechtbank in het arrondissement waar de overledene woonde.
2. Boedelbeschrijving opstellen — Er wordt een overzicht gemaakt van alle bezittingen en schulden van de nalatenschap.
3. Vereffening — Schulden worden voldaan uit de nalatenschap. Schuldeisers worden hierbij in de juiste volgorde betaald.
4. Verdeling — Pas nadat alle schulden zijn voldaan, kan een eventueel restant worden verdeeld onder de erfgenamen.

Afhankelijk van de omstandigheden kan een vereffenaar worden aangesteld die dit proces begeleidt. Een onjuiste uitvoering van de vereffening kan alsnog leiden tot aansprakelijkheid.

Wanneer is sprake van stilzwijgende aanvaarding?

Dit is een veelgestelde vraag, en een onderschatte risicofactor. Zuivere aanvaarding kan ook optreden zonder dat u een formele verklaring aflegt.

In veel gevallen beoordeelt de rechter of sprake is van stilzwijgende aanvaarding op basis van de handelingen die de erfgenaam heeft verricht. Voorbeelden van handelingen die als aanvaarding kunnen worden aangemerkt:

• Het verkopen of weggeven van goederen uit de nalatenschap
• Het opnemen van geld van de bankrekening van de overledene
• Het betalen van schulden vanuit eigen middelen terwijl de nalatenschap onbeheerd is
• Het aanpassen van de inboedelverzekering

Twijfelt u of u al stappen heeft gezet die als aanvaarding kunnen gelden? Dan is het verstandig zo snel mogelijk juridisch advies in te winnen. Neem contact op voor een adviesgesprek.

Wat als er onzekerheid is over de omvang van de schulden?

Wanneer onduidelijk is hoe groot de schulden zijn, is het verstandig eerst inzicht te verkrijgen voordat u een keuze maakt. Relevante informatie die u kunt opvragen:

• Bankafschriften en openstaande leningen
• Belastingaangiften en aanslagen
• Eventuele borgstellingen of garanties
• Informatie bij het Kadaster over hypotheken

In sommige situaties weigeren erfgenamen of executeurs informatie te delen. Dat kan leiden tot een breder conflict tussen erfgenamen. In dergelijke gevallen kan juridische begeleiding nodig zijn om toegang te krijgen tot de benodigde informatie.

Hoe werkt de verdeling als er schulden zijn?

Een nalatenschap kan pas worden verdeeld nadat duidelijk is hoe met de schulden wordt omgegaan. Een onjuiste volgorde — eerst verdelen, dan pas de schulden vaststellen — kan juridische risico’s opleveren voor de erfgenamen.

Bij beneficiaire aanvaarding geldt een wettelijk verplichte volgorde: eerst vereffening van schulden, dan verdeling van het restant. Meer over de verdeling leest u op de pagina verdeling van de nalatenschap.

Wat als de overledene in het buitenland woonde of vermogen in meerdere landen had?

Bij internationale nalatenschappen kunnen aanvullende regels gelden over bevoegdheid en toepasselijk recht. Welk recht van toepassing is, hangt af van onder meer de woonplaats van de overledene, de ligging van het vermogen en eventuele keuzes die de overledene in een testament heeft vastgelegd.

Internationale aspecten kunnen invloed hebben op de aansprakelijkheid van erfgenamen en op de manier waarop de vereffening verloopt. Meer hierover leest u op de pagina internationaal erfrecht.

Bij internationale nalatenschappen is een second opinion vaak waardevol als er al een adviseur of buitenlandse notaris bij betrokken is.

Wanneer is juridische begeleiding verstandig?

Juridische begeleiding is met name raadzaam in de volgende situaties:

• Er bestaat onzekerheid over de omvang of aard van de schulden
• U heeft al handelingen verricht die mogelijk als aanvaarding gelden
• Erfgenamen zijn het oneens over de aanpak of over de informatie die beschikbaar is
• Minderjarigen zijn betrokken als erfgenaam
• Er spelen internationale aspecten, zoals vermogen in het buitenland
• Er is sprake van een onderneming of complexe vermogensstructuur in de nalatenschap

Een tijdige beoordeling kan voorkomen dat u onbedoeld aansprakelijkheid op u neemt. Meer over de begeleiding bij nalatenschapsconflicten leest u op de pagina conflict tussen erfgenamen.

Wilt u uw situatie bespreken? Plan een adviesgesprek met een van onze erfrecht advocaten.

Praktijkvoorbeeld

Na het overlijden van hun vader twijfelden twee kinderen over de omvang van de schulden. Eén van hen had inmiddels goederen uit de woning verkocht zonder zich te realiseren dat dit juridische gevolgen kon hebben.

Door tijdig juridisch advies in te winnen, werd beoordeeld of sprake was van stilzwijgende aanvaarding en welke stappen nodig waren om verdere risico’s te beperken. Op basis van een volledig overzicht van de nalatenschap kon worden bepaald welke route het meest passend was.

Dit is algemene informatie en geen individueel juridisch advies. Elke situatie vraagt om een eigen juridische beoordeling.

Geschreven door Carla Simmelink, advocaat erfrecht bij Simmelink Advocaten.

Vertrouwen en kwaliteit

Simmelink Advocaten is aangesloten bij de Nederlandse Orde van Advocaten.
Lees meer over onze beoordelingen of bekijk hoe wij werken via onze werkwijze.