Erfenis verwerpen

Wat betekent een erfenis verwerpen?

Erfenis verwerpen is het volledig afstand doen van uw recht op de nalatenschap van een overledene. Juridisch gezien wordt u geacht nooit erfgenaam te zijn geweest.

Wie verwerpt:

• Ontvangt geen deel van de nalatenschap.
• Is niet betrokken bij de verdeling van bezittingen.
• Is niet aansprakelijk voor schulden van de overledene.

Binnen het erfrecht heeft een erfgenaam drie keuzes:

• Zuivere aanvaarding. U aanvaardt de erfenis volledig, inclusief eventuele schulden.
• Beneficiaire aanvaarding. U aanvaardt onder voorwaarde; schulden worden afgerekend uit de nalatenschap zelf, uw privévermogen is beschermd.
• Verwerping. U doet volledig afstand.

Elke keuze heeft andere juridische en financiële gevolgen. Dit is algemene informatie en geen individueel juridisch advies.

Wanneer is het verstandig een erfenis te verwerpen?

In veel gevallen overwegen erfgenamen verwerping wanneer er financiële risico’s bestaan. Veelvoorkomende situaties zijn:

• De nalatenschap bevat schulden die de bezittingen overtreffen.
• De financiële situatie van de overledene is onduidelijk of de administratie is onvolledig.
• Er lopen openstaande zakelijke verplichtingen of belastingschulden.
• U wilt geen betrokkenheid bij conflicten tussen erfgenamen over de afwikkeling.

Wanneer u bij zuivere aanvaarding persoonlijk aansprakelijk kunt worden voor schulden, is verwerping of beneficiaire aanvaarding vaak een verstandiger alternatief. Meer over de keuze leest u op de pagina erfenis met schulden.

Wat is het verschil tussen verwerpen en beneficiair aanvaarden?

Dit onderscheid is in de praktijk cruciaal. Afhankelijk van de omstandigheden kan het ene of het andere verstandiger zijn.

Erfenis verwerpen

• U doet volledig afstand van de nalatenschap.
• U ontvangt geen bezittingen, ook niet als later blijkt dat er positief saldo is.
• U bent niet betrokken bij de afwikkeling.
• Uw erfdeel gaat over naar de volgende erfgenaam.

Beneficiair aanvaarden

• U aanvaardt de nalatenschap onder voorbehoud.
• Schulden worden afgerekend uit de nalatenschap zelf; uw privévermogen is beschermd.
• De nalatenschap wordt afgewikkeld volgens wettelijke regels.
• U kunt alsnog een deel van de bezittingen ontvangen als er positief saldo overblijft.

In veel zaken twijfelen erfgenamen tussen deze twee opties. Een erfrecht advocaat kan uw situatie beoordelen en de meest passende route bespreken.

Voor kinderen die via testament zijn onterfd geldt een andere situatie: zij zijn geen erfgenaam en de keuze tussen verwerpen en beneficiair aanvaarden is voor hen niet aan de orde. Een onterfd kind kan in veel gevallen een beroep doen op de legitieme portie.

Hoe verloopt de procedure voor het verwerpen van een erfenis?

Het verwerpen van een erfenis volgt een vaste juridische procedure:

1. Verklaring afleggen. U legt een verklaring af bij de griffie van de rechtbank in uw woonplaats of de rechtbank die bevoegd is voor de nalatenschap.
2. Registratie in het boedelregister. De verklaring wordt ingeschreven in het boedelregister.
3. Juridisch gevolg. Vanaf de inschrijving wordt u juridisch geacht nooit erfgenaam te zijn geweest.
4. Overgang erfdeel. Uw erfdeel gaat over naar de volgende erfgenaam op grond van de wet of het testament.

De verklaring kan in persoon worden afgelegd bij de rechtbank of, in sommige situaties, via een gemachtigde. Afhankelijk van de omstandigheden gelden aanvullende vereisten.

Binnen welke termijn moet u een erfenis verwerpen?

De wet kent geen vaste wettelijke termijn voor verwerping. Toch is tijdigheid belangrijk. Wanneer u handelingen verricht die kunnen worden aangemerkt als zuivere aanvaarding, verliest u het recht om te verwerpen of beneficiair te aanvaarden.

Voorbeelden van handelingen die als aanvaarding kunnen worden aangemerkt:

• Goederen uit de nalatenschap verkopen of weggeven.
• Schulden van de overledene betalen uit eigen middelen.
• Bezittingen meenemen of gebruiken als waren ze van u.

In veel gevallen leidt onbewust handelen tot juridische aanvaarding. Tijdig juridisch advies voorkomt dit. Afhankelijk van de omstandigheden kan een rechtbank in bepaalde gevallen verlenging van de bedenktijd toekennen.

Wat zijn de gevolgen van verwerping voor uw kinderen?

Wanneer u een erfenis verwerpt, gaat uw erfdeel in beginsel niet over op uw kinderen, tenzij zij zelf erfgenaam zijn op grond van de wet of het testament. In sommige gevallen kan verwerping plaatsvervulling tot gevolg hebben: het erfdeel komt dan terecht bij uw kinderen.

Verwerping namens een minderjarig kind is alleen mogelijk met machtiging van de kantonrechter. In veel gevallen is tijdig juridisch advies verstandig om te bepalen of verwerping namens uw kinderen in hun belang is. Elke situatie vraagt om een eigen beoordeling.

Wat kost het verwerpen van een erfenis?

De kosten voor het verwerpen van een erfenis bestaan uit:

• Griffierechten bij de rechtbank: een vastgesteld bedrag dat jaarlijks wordt geïndexeerd door de Raad voor de Rechtspraak.
• Eventuele kosten voor juridisch advies of bijstand bij de procedure.

Wanneer de financiële situatie van de nalatenschap onduidelijk is, kan een erfrecht advocaat helpen bij het inzichtelijk maken van de omvang van de nalatenschap vóór u een beslissing neemt. Dit voorkomt dat u verwerpt terwijl de nalatenschap per saldo positief is, of dat u aanvaardt terwijl er verborgen schulden zijn.

Internationale nalatenschap: aanvullende regels

Bij nalatenschappen waarbij de overledene in het buitenland woonde, bezittingen in meerdere landen had of een buitenlandse nationaliteit bezat, gelden aanvullende regels over bevoegdheid en toepasselijk recht. In veel gevallen is de Europese Erfrechtverordening (EU 650/2012) van toepassing. Afhankelijk van de omstandigheden kan de procedure voor verwerping afwijken van de Nederlandse procedure.

Meer informatie vindt u op de pagina internationaal erfrecht.

Voorbeeld uit de praktijk

Een erfgename ontdekte kort na het overlijden van haar vader dat zijn administratie ernstig verwaarloosd was. Er waren openstaande rekeningen bij meerdere schuldeisers en onduidelijkheid over de omvang van zakelijke verplichtingen. Zij had in de eerste dagen na het overlijden enkele bezittingen meegenomen voor bewaring.

De centrale vraag was of deze handelingen als zuivere aanvaarding konden worden aangemerkt, waardoor zij aansprakelijk zou worden voor de schulden. Na juridische analyse van de situatie werd bepaald welke vervolgstappen in aanmerking kwamen en welke route het meest passend was voor haar positie.

Dit voorbeeld is geanonimiseerd. Elke situatie vraagt om een eigen juridische beoordeling. Dit is algemene informatie en geen individueel juridisch advies.

Heeft u vragen over uw keuze? Bespreek uw situatie in een adviesgesprek.

Geschreven door Carla Simmelink, advocaat erfrecht bij Simmelink Advocaten.

Vertrouwen en kwaliteit

Simmelink Advocaten is aangesloten bij de Nederlandse Orde van Advocaten.
Lees meer over onze beoordelingen of bekijk hoe wij werken via onze werkwijze.