In het kort
Internationaal familierecht is het geheel van regels dat bepaalt welke rechter bevoegd is en welk recht van toepassing is wanneer een scheiding, gezagskwestie of vermogensverdeling meerdere landen raakt.
- Bij een internationale scheiding is de eerste vraag altijd welke rechter bevoegd is. Wie als eerste een procedure start, bepaalt vaak het land van behandeling.
- Toepasselijk recht hangt af van nationaliteit, woonplaats en huwelijkslocatie en heeft directe invloed op vermogensverdeling, alimentatie en gezag.
- Een ouder die met kinderen naar het buitenland wil verhuizen heeft in veel gevallen toestemming nodig van de andere ouder of een uitspraak van de rechter; zie ook relocation.
- Bij internationale alimentatie- of gezagsafspraken is erkenning in het buitenland essentieel: een beslissing moet niet alleen juridisch kloppen, maar ook afdwingbaar zijn.
- Een advocaat internationaal familierecht begeleidt u bij bevoegdheidsvragen, toepasselijk recht en grensoverschrijdende procedures.
Wanneer speelt internationaal familierecht een rol?
Internationaal familierecht is het geheel van rechtsregels dat bepaalt welke rechter bevoegd is en welk nationaal recht geldt wanneer een scheiding, gezagskwestie of vermogensverdeling grensoverschrijdende elementen heeft. In Nederland raakten in 2023 naar schatting tienduizenden gezinnen aan internationale familierechtelijke vraagstukken. Dat is een gevolg van de toename van internationale huwelijken, expats en grensoverschrijdend werken (CBS Statline).
Internationaal familierecht speelt zodra één van de betrokkenen in het buitenland woont of werkt, partners verschillende nationaliteiten hebben, of vermogen dan wel kinderen meerdere landen raken. Tijdige juridische oriëntatie voorkomt tegenstrijdige procedures en strategische fouten die later niet meer te herstellen zijn.
Veelvoorkomende situaties zijn:
- u of uw partner woont of werkt in het buitenland;
- u bent in het buitenland getrouwd of heeft huwelijkse voorwaarden naar buitenlands recht;
- u heeft kinderen met een dubbele nationaliteit of kinderen die in een ander land wonen;
- een ouder wil met een kind naar het buitenland verhuizen (relocation);
- u wilt weten in welk land u kunt scheiden of een procedure kunt starten.
Welke rechter is bevoegd bij een internationale familierechtszaak?
De bevoegde rechter bij een internationale familierechtszaak wordt in Europa bepaald door Verordening Brussel II-ter (EU 2019/1111), die per 1 augustus 2022 in werking is getreden. Wie als eerste een procedure start, bepaalt in veel gevallen het land van behandeling, met directe invloed op de duur, de kosten en de inhoud van de beslissing.
In veel internationale situaties kan meer dan één rechter bevoegd zijn. Dat geeft ruimte voor een strategische keuze, maar ook voor risico: als uw partner als eerste een procedure in het buitenland start, verliest u die keuze. Vroegtijdige oriëntatie bij een advocaat internationaal familierecht is daarom essentieel: oriënteer u voordat er stappen worden gezet.
Wij adviseren over:
- de bevoegdheid van de Nederlandse rechter op basis van Brussel II-ter;
- mogelijke buitenlandse bevoegde rechters en de gevolgen van die keuze;
- de strategische timing van een procedure en de erkenning van de uitspraak in het buitenland.
Meer over dit onderwerp: welke rechter is bevoegd bij een internationale familierechtszaak?
Toepasselijk recht: Nederlands of buitenlands recht?
Bij een internationale scheiding of gezagskwestie geldt niet automatisch het Nederlandse recht. Het toepasselijke recht wordt bepaald door Europese verordeningen en internationale verdragen, en heeft directe invloed op de vermogensverdeling, de uitleg van huwelijkse voorwaarden, de alimentatie en het gezag.
| EU-instrument | Onderwerp | Van toepassing sinds |
| Brussel II-ter (EU 2019/1111) | Bevoegde rechter bij scheiding en gezag | 1 augustus 2022 |
| Rome III-verordening (EU 1259/2010) | Toepasselijk recht bij echtscheiding | 21 juni 2012 |
| Haags Protocol 2007 | Toepasselijk recht alimentatie | In NL via EG 4/2009 |
| EU 2016/1103 | Toepasselijk recht huwelijksvermogen | 29 januari 2019 (nieuwe huwelijken) |
Tabel: EU-instrumenten internationaal familierecht — Simmelink Advocaten, 2026.
Voor huwelijken gesloten vóór 29 januari 2019 kan het huwelijksvermogensrecht nog worden bepaald door nationaal IPR, met als gevolg dat voor vermogen in verschillende landen andere regels gelden. Wij stellen vast welk recht van toepassing is en welke strategische consequenties dat heeft, voordat een procedure wordt gestart.
Hoe verloopt een internationale echtscheiding?
Een internationale echtscheiding verloopt in drie juridische fasen: vaststelling van de bevoegde rechter, bepaling van het toepasselijke recht en, na de uitspraak, erkenning in het andere land. Elke fase vraagt een aparte beoordeling. Een scheiding die juridisch klopt in Nederland maar niet erkend wordt waar uw ex-partner woont, heeft in de praktijk weinig waarde.
- Bevoegde rechter vaststellen (Brussel II-ter). Wie als eerste een procedure start, bepaalt in veel gevallen het land. Gemiddelde oriëntatietermijn: 1–3 weken.
- Toepasselijk recht bepalen (Rome III / nationaal IPR). Dit bepaalt de regels voor vermogensverdeling, alimentatie en huwelijkse voorwaarden. Gemiddelde doorlooptijd Nederlandse procedure: 6–12 maanden.
- Erkenning in het buitenland. Binnen de EU verloopt erkenning grotendeels automatisch via Brussel II-ter. Buiten de EU gelden nationale procedures per land.
In veel gevallen kunnen scheidende partners kiezen in welk land zij de procedure starten, mits zij vroeg handelen. Heeft u al een procedure lopen in het buitenland of twijfelt u aan de gevolgde aanpak? Overweeg dan een second opinion bij een gespecialiseerde advocaat.
Meer over de procedure: internationale scheiding aanvragen.
Wat als een ouder met kinderen naar het buitenland wil verhuizen?
Wanneer een ouder met kinderen naar het buitenland wil verhuizen, is in de meeste gevallen toestemming van beide ouders nodig. Die toestemming volgt uit het gezamenlijk gezag, dat na een scheiding in beginsel in stand blijft (art. 1:251 BW). Geeft de andere ouder geen toestemming, dan kan de rechter worden gevraagd om vervangende toestemming. Dit noemen we een relocatiezaak.
De rechter beoordeelt daarbij het belang van het kind, de praktische uitvoerbaarheid van de verhuizing en de gevolgen voor het contact met de andere ouder. In internationale situaties speelt ook de bevoegdheid van de rechtbank een rol: verhuist het kind naar het buitenland, dan kan de bevoegdheid verschuiven naar de rechter van het nieuwe woonland.
Wij begeleiden ouders bij:
- internationale gezagskwesties en omgangsregelingen over de grens;
- verzoeken om vervangende toestemming voor verhuizing;
- de erkenning van beslissingen in het land van bestemming, ook buiten de EU.
Hoe werkt de vermogensverdeling en alimentatie bij een internationale scheiding?
Bij een internationale scheiding wordt de alimentatie in de meeste gevallen bepaald door het recht van het land waar de onderhoudsgerechtigde verblijft, op basis van het Haags Alimentatieverdrag 2007 en EG-verordening 4/2009. De vermogensverdeling valt voor huwelijken gesloten na 29 januari 2019 onder EU-verordening 2016/1103, die aanknoping zoekt bij de gewone verblijfplaats bij aanvang van het huwelijk.
Voor huwelijken van vóór 2019 of situaties buiten de EU geldt nationaal IPR, per geval te beoordelen op basis van nationaliteit, huwelijkslocatie en verblijfplaats. Een alimentatie- of vermogensafspraak moet niet alleen inhoudelijk kloppen, maar ook afdwingbaar zijn in het land waar uw ex-partner woont. Een beslissing die in Nederland geldig is maar niet erkend wordt in het buitenland, heeft weinig praktische waarde.
Wij adviseren over:
- het toepasselijke recht op vermogensverdeling en alimentatie, per huwelijksdatum en verblijfplaats;
- de afdwingbaarheid van afspraken in andere landen, binnen en buiten de EU;
- internationale huwelijkse voorwaarden en de juridische gevolgen bij scheiding in Nederland.
Voorbeelden uit de praktijk
Bevoegdheidsvraag bij scheiding Duits-Nederlandse situatie
De centrale vraag in deze zaak was of de Nederlandse of de Duitse rechter bevoegd was voor de echtscheiding en de vermogensverdeling. Cliënt woonde al jaren in Nederland; zijn partner was teruggekeerd naar Duitsland. Beiden hadden de Duitse nationaliteit, maar de gewone verblijfplaats van cliënt was Nederland.
Op basis van Brussel II-ter was de Nederlandse rechter bevoegd, mits de procedure tijdig werd gestart vanuit Nederland. Wij brachten de conflictrechtelijke situatie in kaart, stelden de bevoegdheid vast en adviseerden over het moment van indiening. Door vroeg te handelen kon de procedure in Nederland worden gestart.
Relocatiezaak: verhuizing met kinderen naar EU-land
De centrale vraag was of een Nederlandse rechter toestemming kon verlenen voor verhuizing van twee kinderen naar een ander EU-land, en welke criteria daarbij golden. De moeder wilde vanwege werk naar het buitenland; de vader, woonachtig in Nederland, weigerde toestemming.
Wij analyseerden welke rechter bevoegd was en op basis van welke criteria de vervangende toestemming zou worden beoordeeld, waaronder het belang van de kinderen, de continuïteit van het contact met beide ouders en de uitvoerbaarheid van een omgangsregeling over de grens. Uiteindelijk werd een werkbare regeling vastgelegd die het contact met beide ouders borgt.
Huwelijkse voorwaarden naar buitenlands recht bij scheiding in Nederland
De centrale vraag was welk recht van toepassing was op de vermogensverdeling bij een scheiding in Nederland, waarbij partijen in het buitenland waren getrouwd onder huwelijkse voorwaarden naar buitenlands recht. Het huwelijk was gesloten vóór 2019, waardoor EU 2016/1103 niet van toepassing was en nationaal IPR gold. Wij stelden het toepasselijke recht vroegtijdig vast, beoordeelden de geldigheid van de buitenlandse huwelijkse voorwaarden naar Nederlands IPR en adviseerden over de gevolgen voor de verdeling. Door de situatie juridisch te kwalificeren vóór de procedure, konden verrassingen tijdens de rechtbankzitting worden voorkomen.
Vrijblijvend contact over uw internationale situatie
Wilt u weten in welk land u het beste kunt scheiden, welk recht van toepassing is op uw gezin of vermogen of wat de gevolgen zijn van een verhuizing met kinderen?
Wij luisteren, brengen uw opties in kaart en adviseren welke route het meest zinvol is, voordat er stappen worden gezet die later niet meer teruggedraaid kunnen worden
Wat cliënten zeggen over onze aanpak
Bij juridische kwesties draait het om meer dan wetten en regels. Onze cliënten kiezen voor Simmelink vanwege de zorgvuldige begeleiding, strategisch advies en persoonlijke aandacht. Lees hoe zij onze samenwerking hebben ervaren.
Toen mijn partner en ik in Frankrijk woonden en besloten te scheiden, had ik geen idee waar ik moest beginnen.
Simmelink Advocaten gaf mij meteen helderheid over wat in Nederland kon en wat in Frankrijk moest.
Alles verliep via videobellen en digitaal contact — professioneel, duidelijk en met veel begrip.
Dat gaf rust in een onzekere periode.
Na mijn verhuizing naar Spanje was het lastig om goede afspraken over de kinderen te maken.
Simmelink dacht strategisch mee, hield rekening met beide landen en bleef steeds rustig en respectvol.
Uiteindelijk hebben we via de rechter in Nederland duidelijke en werkbare afspraken gekregen.
Wat ik vooral waardeerde, was de transparantie.
Al in het eerste gesprek kreeg ik een duidelijk overzicht van kosten, scenario’s en risico’s.
Daardoor kon ik weloverwogen beslissen of ik in Nederland of in Duitsland zou procederen.
Geen verrassingen, geen druk – gewoon deskundig advies.
Onze advocaten
Bij Simmelink Advocaten werkt u samen met advocaten die gespecialiseerd zijn in familierecht, internationaal familierecht en erfrecht. We werken intensief samen aan oplossingen die juridisch kloppen én persoonlijk recht doen aan uw situatie.
Carla Simmelink – Advocaat familierecht, internationaal familierecht en erfrecht
Advocaat familierecht, internationaal familierecht en erfrecht
Valerie Lingg – Advocaat familierecht, internationaal familierecht
Advocaat familierecht, internationaal familierecht
Eva Zaunbrecher-Boschloo – Advocaat familierecht, internationaal familierecht
Advocaat (internationaal) familierecht
Cliënten worden begeleid door een vaste advocaat, die het gehele dossier overziet en discreet communiceert.
FAQ
Ja, dat kan in veel gevallen. De Nederlandse rechter is bevoegd als u in Nederland woont, als u de Nederlandse nationaliteit heeft of als uw partner hier zijn of haar gewone verblijfplaats heeft. Dit volgt uit Brussel II-ter. Of Nederland ook de meest gunstige keuze is, hangt af van het toepasselijke recht en de erkenning van de uitspraak in het andere land. Wij beoordelen altijd waar uw zaak juridisch en praktisch het beste kan worden behandeld.
Het toepasselijke recht op de scheiding zelf wordt bepaald door de Rome III-verordening (voor deelnemende EU-landen) of door nationaal IPR. Voor alimentatie geldt in de meeste gevallen het recht van het land waar de onderhoudsgerechtigde verblijft (Haags Protocol 2007 / EG 4/2009). Voor het huwelijksvermogen geldt EU 2016/1103 voor huwelijken gesloten na 29 januari 2019. In de praktijk kunnen voor de scheiding zelf, de alimentatie en het vermogen drie verschillende rechtsstelsels gelden: elk met eigen regels en procedures.
Binnen de EU bepaalt Brussel II-ter (EU 2019/1111) welke rechter bevoegd is bij scheiding en gezag. Bepalend zijn de gewone verblijfplaats van de echtgenoten of het kind en, voor scheiding, de nationaliteit. Wie als eerste een procedure start, bepaalt in veel gevallen het land van behandeling. Wij adviseren over timing en strategie voordat een eerste stap wordt gezet.
Afspraken over gezag, omgang en verblijf worden vastgelegd volgens het recht van het land waar het kind zijn gewone verblijfplaats heeft, op basis van het Haags Kinderbeschermingsverdrag 1996. Bij verhuizing naar het buitenland is in beginsel toestemming van beide gezaghebbende ouders nodig, of een uitspraak van de rechter. Wij zorgen dat regelingen niet alleen juridisch kloppen, maar ook uitvoerbaar en afdwingbaar zijn in het land van bestemming.
Het toepasselijke recht op vermogensverdeling en alimentatie verschilt per situatie en hangt af van de huwelijksdatum, de verblijfplaats en de nationaliteit van partijen. Een alimentatiebeslissing moet niet alleen inhoudelijk kloppen maar ook afdwingbaar zijn in het land waar uw ex-partner verblijft. Binnen de EU is dit geregeld via EG-verordening 4/2009; buiten de EU gelden nationale procedures per land. Wij brengen de toepasselijke regels in kaart en adviseren welke aanpak voor uw situatie het meest effectief en voorspelbaar is.
