Echtscheiding

Een echtscheiding wordt door de rechter uitgesproken na het indienen van een verzoekschrift door een advocaat. Bij overeenstemming tussen partijen duurt de procedure doorgaans zes tot twaalf weken, bij verweer of complexe vermogens- of kindvragen zes weken tot zes maanden of langer. Het griffierecht 2026 voor een gemeenschappelijk verzoek bedraagt €341

Wat is een echtscheiding?

Een echtscheiding is de formele juridische ontbinding van een huwelijk. In Nederland wordt een echtscheiding altijd uitgesproken door een rechter, via een verzoekschrift dat een advocaat namens u indient bij de rechtbank. De grond voor echtscheiding is duurzame ontwrichting van het huwelijk (art. 1:151 BW); deze grond hoeft niet te worden bewezen, het volstaat dat een van de partners stelt dat het huwelijk duurzaam ontwricht is.

Een echtscheiding heeft drie samenhangende componenten: de juridische ontbinding van het huwelijk, de afspraken over de kinderen (ouderschapsplan, kinderalimentatie) en de financiële afwikkeling (vermogensverdeling, partneralimentatie, pensioenverevening). De rechter spreekt de echtscheiding uit en beslist tegelijkertijd over de gevorderde nevenvoorzieningen, zoals voorlopige of definitieve regelingen voor de kinderen, alimentatie en de woning.

Hoe verloopt de echtscheidingsprocedure?

Een echtscheidingsprocedure begint met het indienen van een verzoekschrift bij de bevoegde rechtbank. Bij overeenstemming tussen partijen wordt een gemeenschappelijk verzoekschrift ingediend, vergezeld van een echtscheidingsconvenant en, bij minderjarige kinderen, een ouderschapsplan. Bij onenigheid dient één partij een eenzijdig verzoekschrift in en kan de andere partij een verweerschrift indienen, doorgaans binnen zes weken na betekening door de deurwaarder.

Na het verzoekschrift en eventueel verweerschrift bepaalt de rechter een datum voor mondelinge behandeling, gevolgd door de echtscheidingsbeschikking. De beschikking wordt vervolgens ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand van de gemeente waar het huwelijk is gesloten; pas met die inschrijving is het huwelijk officieel ontbonden. De inschrijving moet binnen zes maanden plaatsvinden. Tegen de beschikking staat drie maanden hoger beroep open bij het gerechtshof.

De begeleiding door uw advocaat omvat:

1. Juridische analyse van uw situatie en uw belangen.
2. Overleg over de route: onderling, mediation of gerechtelijke procedure.
3. Opstellen of beoordelen van het echtscheidingsconvenant en het ouderschapsplan.
4. Indienen van het verzoekschrift bij de bevoegde rechtbank, eventueel met voorlopige voorzieningen op korte termijn.
5. Mondelinge behandeling indien noodzakelijk.
6. Inschrijving van de echtscheidingsbeschikking en afwikkeling van de gemaakte afspraken.

Welke route past bij uw situatie: overleg, mediation of procedure?

Drie routes leiden naar een echtscheiding: onderling overleg met juridische begeleiding, mediation door een mediator (of advocaat-mediator) en een gerechtelijke procedure met aparte advocaten. De keuze hangt af van de mate waarin partijen nog kunnen overleggen, de complexiteit van wat verdeeld moet worden en de aanwezigheid van geschilpunten.

Onderling overleg met juridische toetsing past bij situaties waarin partijen het op de hoofdlijnen eens zijn en alleen ondersteuning zoeken bij het juridisch sluitend maken van de afspraken. Mediation past bij situaties waarin communicatie nog mogelijk is maar inhoudelijke verschillen overlegbegeleiding vragen. Een gerechtelijke procedure past bij situaties waarin overleg niet meer mogelijk is, bij sterk uiteenlopende belangen of wanneer een rechterlijke beslissing nodig is om voortgang te maken op een specifiek geschilpunt.

In dossiers met overleg-bereidheid op meerdere onderwerpen maar één hardnekkig geschilpunt zien wij doorgaans dat een gecombineerde aanpak werkt: onderling overleg of mediation op de overleg-onderwerpen, een gerechtelijke procedure op het geschilpunt waar geen beweging zit. Ook binnen een mediationtraject kan een eigen advocaat meedenken om uw positie op een specifiek deelonderwerp te toetsen of te bewaken.

Wat regelt u voor de kinderen bij een echtscheiding?

Bij een echtscheiding met minderjarige kinderen is een ouderschapsplan wettelijk verplicht op grond van art. 815 lid 2 Rv. Het plan bevat afspraken over zorgverdeling, hoofdverblijf, omgangsregeling en kinderalimentatie en moet bij het echtscheidingsverzoek worden gevoegd voordat de rechtbank de echtscheiding kan uitspreken. Beide ouders behouden in de meeste gevallen het gezag na de scheiding (art. 1:251 BW).

Kinderalimentatie wordt berekend volgens de Tremanormen, de landelijke rekenrichtlijnen van de Expertgroep Alimentatie- en Tarievennormen. De berekening werkt in drie stappen: behoefte van de kinderen vaststellen, draagkracht van beide ouders berekenen en de zorgkorting toepassen op basis van het feitelijke verblijf. De vastgestelde bedragen worden jaarlijks geïndexeerd; voor 2026 bedraagt de indexering 4,6 procent.

Komen ouders er samen niet uit, dan kan de rechter zelf een regeling vaststellen op grond van art. 1:253a BW. Meer over kinderafspraken leest u op de pagina kinderalimentatie en op de pagina ouderschapsplan.

Hoe wordt alimentatie afgesproken bij een echtscheiding?

Bij een echtscheiding kunnen kinderalimentatie en partneralimentatie aan de orde komen. Kinderalimentatie is een financiële bijdrage van de ouder bij wie de kinderen niet hoofdverblijven, voor de kosten van verzorging en opvoeding. Partneralimentatie is een bijdrage in het levensonderhoud van de ex-partner die zelf onvoldoende inkomen heeft (art. 1:157 BW).

Sinds de Wet herziening partneralimentatie, in werking getreden op 1 januari 2020, geldt voor nieuwe echtscheidingen een partneralimentatieduur van maximaal vijf jaar of de helft van de duur van het huwelijk, afhankelijk van wat het kortst is. Op deze hoofdregel bestaan drie uitzonderingen: bij kinderen onder twaalf jaar loopt de termijn door tot het jongste kind twaalf jaar wordt; bij huwelijken langer dan vijftien jaar waarbij de ontvangende partner binnen tien jaar de AOW-leeftijd bereikt loopt de termijn tot de AOW; bij huwelijken langer dan vijftien jaar waarbij de ontvangende partner geboren is op of voor 1 januari 1970 geldt een termijn van tien jaar.

De hoogte van de alimentatie hangt af van de behoefte van de ontvanger en de draagkracht van de betaler. Meer leest u op de pagina partneralimentatie.

Hoe wordt het vermogen verdeeld bij een echtscheiding?

De verdeling van vermogen bij echtscheiding hangt af van het huwelijksvermogensregime dat op het huwelijk van toepassing is. Huwelijken gesloten vóór 1 januari 2018 zonder huwelijkse voorwaarden vallen onder de algehele gemeenschap van goederen, waarbij alle bezittingen en schulden gezamenlijk zijn. Huwelijken na die datum vallen onder de beperkte gemeenschap, waarbij voorhuwelijks vermogen en erfenissen buiten de gemeenschap blijven, tenzij partijen anders zijn overeengekomen. Huwelijkse voorwaarden kunnen op hun beurt afwijken van deze hoofdregels.

In de praktijk komen vier vermogensvragen op tafel: de eigen woning (wie blijft wonen, hoe wordt de overwaarde verdeeld, kan de ander de hypotheek zelfstandig dragen, en hoe lang loopt de eigenwoningregeling); pensioenrechten, die worden verevend volgens de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding waarbij de aanmelding bij het pensioenfonds binnen twee jaar na inschrijving van de beschikking moet plaatsvinden; spaargeld, beleggingen en schulden; en een eigen bedrijf of DGA-structuur, waarbij waardebepaling en de gevolgen voor de liquiditeit een zelfstandige analyse vragen. Meer over de verdeling leest u op de pagina vermogen bij scheiding.

Wanneer is sprake van een internationale echtscheiding?

Van een internationale echtscheiding is sprake wanneer partijen verschillende nationaliteiten hebben, een van hen in het buitenland woont of werkt, of wanneer vermogen in meerdere landen een rol speelt. In dat geval spelen twee vragen die niet automatisch met ‘Nederland’ worden beantwoord: welke rechter is bevoegd, en welk nationaal recht is van toepassing.

Binnen Europa bepaalt de Verordening Brussel II-ter (EU 2019/1111), in werking getreden per 1 augustus 2022, welke rechter bevoegd is. Hoofdregel: de rechter van het land waar beide partijen hun laatste gewone verblijfplaats hadden, waar één van hen nog woont, of waar de verzoekende partij ten minste zes maanden of een jaar woont. Het toepasselijke recht voor de echtscheiding wordt bepaald door de Verordening Rome III (EU 1259/2010); voor alimentatie geldt het Haags Alimentatieverdrag 2007. Meer hierover leest u op de pagina internationaal familierecht.

Wat kost een echtscheiding?

De kosten van een echtscheiding bestaan uit twee componenten: het advocaattarief en het griffierecht dat aan de rechtbank wordt betaald. Bij een overzichtelijke situatie met overeenstemming tussen partijen liggen de totale advocaatkosten doorgaans tussen €2.000 en €5.000. Het griffierecht 2026 voor een gemeenschappelijk verzoekschrift bedraagt €341. Bij een gerechtelijke procedure met discussie over alimentatie, zorgverdeling of vermogen lopen de kosten hoger op, afhankelijk van de complexiteit en de doorlooptijd.

Factoren die de kosten bepalen:

• Overeenstemming tussen partijen. Bij een gezamenlijk convenant zonder gerechtelijke discussie is minder tijd nodig dan bij een eenzijdige procedure met verweerschrift.
• Minderjarige kinderen. Het opstellen en toetsen van het ouderschapsplan en de alimentatieberekening op basis van de Tremanormen vraagt extra aandacht.
• Omvang van het vermogen. Een eigen woning, pensioenrechten, een onderneming of beleggingen vragen elk een eigen analyse.
• Internationale aspecten. Als meerdere landen betrokken zijn, zijn extra stappen nodig voor bevoegdheid en toepasselijk recht.

Voorbeelden uit de praktijk

Echtscheiding met onderneming

Een cliënt scheidde van een partner met wie tijdens het huwelijk een onderneming was opgebouwd. De vraag was hoe het bedrijfsvermogen tot de huwelijksgemeenschap behoorde en welke bepalingen in de huwelijkse voorwaarden van toepassing waren op de waardering en verdeling.

In dossiers met bedrijfsvermogen binnen de huwelijksgemeenschap zien wij doorgaans dat de financiële structuur eerst moet worden geanalyseerd voordat een verdelingsstandpunt kan worden ingenomen. Door de waardering, de fiscale gevolgen en de liquiditeitspositie zorgvuldig in kaart te brengen, ontstond een onderbouwd uitgangspunt voor de onderhandelingen, dat zowel het bedrijfsbelang als de positie van cliënt rekening hield.

Verschil in inzicht over de waardering van de woning

Een cliënte en haar partner waren het eens over scheiden, maar verschilden van inzicht over de waardering van de gezamenlijke woning en de wijze van uitkoop. De vraag was of een onafhankelijke taxatie nodig was en hoe de afkoop kon worden gestructureerd binnen de financieringsmogelijkheden van de blijvende partner.

In dossiers waarin partijen over alle hoofdpunten overeenstemming hebben behalve over de waardering van een specifiek vermogensbestanddeel, zien wij vaker dat een externe taxatie en een gefaseerde afspraak het overleg vlot kunnen trekken. Door eerst de feitelijke waarde te objectiveren, kon vervolgens een afspraak worden gemaakt die binnen de financieringsruimte paste.

Echtscheiding met internationale component

Een cliënt scheidde van een partner die in het buitenland woonde. De vraag welke rechter bevoegd was en welk recht van toepassing zou zijn, was niet op voorhand duidelijk, evenmin als de afspraken over de kinderen.

Door de internationale en nationale aspecten van elkaar te scheiden, kon stap voor stap een structuur worden opgebouwd: eerst de bevoegdheidsvraag op grond van Brussel II-ter, dan het ouderschapsplan, vervolgens de financiële afspraken op basis van het toepasselijke recht. Deze volgorde voorkwam dat de internationale component de nationale procedure inhoudelijk doorkruiste.

Hoe verloopt uw aanmelding?

Bij een intakegesprek starten wij de juridische begeleiding en wordt een dossier geopend. Bij een adviesgesprek bespreekt u uw situatie juridisch op uurtarief, zonder dat er verdere werkzaamheden volgen. Na uw aanmelding neemt ons secretariaat binnen een werkdag contact met u op.

Voor cliënten die nog overwegen of een procedure passend is, of die behoefte hebben aan een second opinion op een lopend dossier elders, is het adviesgesprek de geschikte route. Voor cliënten die directe juridische begeleiding willen starten, met opdrachtbevestiging en dossier, is het intakegesprek de geschikte route.

Vertrouwen en kwaliteit

Simmelink Advocaten is aangesloten bij de Nederlandse Orde van Advocaten.
Lees meer over onze beoordelingen of bekijk hoe wij werken via onze werkwijze.