In het kort
Bij de verdeling van vermogen bij scheiding wordt gekeken naar wat gemeenschappelijk is en wat privé blijft. In veel gevallen speelt de peildatum een belangrijke rol
Wat betekent de verdeling van vermogen bij scheiding?
Bij een scheiding moet worden vastgesteld wie recht heeft op welk deel van het gezamenlijke vermogen. Dat geldt voor bezittingen zoals een woning, spaargeld en beleggingen, maar ook voor schulden. In veel gevallen is de manier van verdelen afhankelijk van het huwelijksgoederenregime of de samenlevingsvorm:
- gemeenschap van goederen
- beperkte gemeenschap of huwelijkse voorwaarden.
De woning speelt in deze verdeling vaak een centrale rol. De waarde, hypotheek en eventuele overwaarde kunnen bepalend zijn voor de financiële afspraken die u met elkaar maakt.
Belangrijkste aandachtspunten
- Peildatum bepaalt welk vermogen wordt meegenomen.
- Waardering van bezittingen en schulden vereist actuele informatie.
- Koopwoning, huurwoning of verkoop – elk vraagt om andere stappen.
- Overwaarde, uitkoop en hypotheek hangen samen met draagkracht.
- Erfenissen en schenkingen kunnen buiten de verdeling vallen (uitsluitingsclausule).
- Leg afspraken schriftelijk vast in een convenant of akte.
- Voorkom geschillen door duidelijke bewijsstukken (taxatie, hypotheekoverzicht).
Wat valt onder het te verdelen vermogen?
Tot het te verdelen vermogen behoren doorgaans alle bezittingen en schulden die onder de gemeenschap vallen. Denk aan:
- de echtelijke woning en hypotheek
- bank- en spaarrekeningen
- beleggingen of waardevolle bezittingen
- schulden en persoonlijke leningen
- pensioenrechten (afzonderlijk behandeld onder /familierecht/scheiden/pensioen/)
Bij huwelijkse voorwaarden of een geregistreerd partnerschap met uitsluitingsclausules kan dit anders liggen. Afhankelijk van de afspraken en omstandigheden beoordeelt de rechter of bepaalde vermogensbestanddelen moeten worden verrekend. Dit is algemene informatie, geen individueel juridisch advies.
De woning bij scheiding: koopwoning, huurwoning of verkoop
Voor veel stellen is de woning het belangrijkste onderdeel van de verdeling.
Er zijn drie hoofdopties:
- Eén partner blijft in de woning
- De ander wordt uitgekocht of ontslagen uit de hoofdelijke aansprakelijkheid.
- Een actuele taxatie is noodzakelijk om de overwaarde te bepalen.
- De woning wordt verkocht
- De verkoopopbrengst wordt gebruikt om de hypotheek af te lossen.
- Eventuele overwaarde wordt gedeeld volgens de verdelingsregels.
- De woning wordt tijdelijk aangehouden
- Soms wordt de verkoop uitgesteld, bijvoorbeeld in afwachting van financiering of wanneer er kinderen zijn.
- Duidelijke afspraken over lasten en risico’s zijn dan belangrijk.
Ook huurwoningen vragen aandacht. In veel gevallen kan de rechter bepalen wie het huurrecht behoudt, afhankelijk van inkomen, zorg voor kinderen en persoonlijke omstandigheden.
Lees meer op:
- Koopwoning bij scheiding
- Overwaarde en uitkoop
- Ex-partner werkt niet mee aan verkoop woning
- Nieuwe woning na scheiding
Overwaarde, uitkoop en hypotheek
De overwaarde ontstaat wanneer de verkoopwaarde van de woning hoger is dan de resterende hypotheekschuld.
Bij uitkoop betaalt de vertrekkende partner de ander zijn of haar aandeel in de overwaarde. Daarbij spelen drie factoren een rol:
- De actuele marktwaarde (vaak vastgesteld via taxatie).
- De resterende hypotheek en eventuele bijkomende schulden.
- De draagkracht van degene die wil blijven.
Een nieuwe hypotheek of herfinanciering kan nodig zijn. Banken vragen dan vaak om het echtscheidingsconvenant en een recente taxatie. In veel gevallen beoordeelt de bank – niet de rechter – of het financieel haalbaar is om in de woning te blijven.
Stappenplan voor de verdeling van vermogen
1. Inventarisatie
Breng gezamenlijk alle bezittingen, schulden en eigendommen in kaart.
2. Peildatum
Bepaal de datum waarop het vermogen wordt beoordeeld. Vaak is dat de dag waarop het verzoek tot echtscheiding is ingediend.
3. Waardering
Laat de woning taxeren en bepaal de actuele waarden van overige vermogensbestanddelen.
4. Afspraken
Bespreek of één van u de woning overneemt of dat verkoop de voorkeur heeft. Neem beslissingen over verdeling, verrekening en eventuele vergoedingsrechten.
5. Vastleggen
Leg de gemaakte afspraken vast in een echtscheidingsconvenant of in een akte van verdeling bij de notaris.
6. Uitvoering
Voer de afspraken uit: overdracht van de woning, aanpassing van de hypotheek en financiële afwikkeling.
Na de verdeling van het vermogen blijven vaak nog afspraken over alimentatie of andere financiële verplichtingen.
Meer uitleg vindt u op onze pagina over alimentatie bij scheiding.
Valkuilen en bewijsstukken
Veel misverstanden ontstaan door onduidelijke peildata of ontbrekende bewijsstukken.
Let op:
- een oude taxatie kan leiden tot een verkeerde waardering;
- niet alle schulden zijn gedeeld;
- bij erfenissen of schenkingen is een uitsluitingsclausule doorslaggevend;
- afspraken over de alimentatie zijn vergeten.
Meer uitleg vindt u op onze pagina over alimentatie bij scheiding; - Bezit een van u vermogen of onroerend goed in het buitenland? Dan kan het zijn dat internationaal familierecht van toepassing is.
Lees meer over internationaal familierecht en de verdeling van vermogen.
Zorg daarom dat u alle stukken zorgvuldig verzamelt: taxaties, hypotheekoverzichten, bankrekeningen, bewijs van erfenissen of schenkingen.
Internationale aspecten bij de verdeling van vermogen
In sommige situaties speelt er vermogen of onroerend goed in het buitenland, bijvoorbeeld een tweede woning, buitenlandse rekening of investering. In dat geval kan internationaal familierecht bepalend zijn voor de verdeling.
In veel gevallen beoordeelt de rechter welk recht van toepassing is aan de hand van woonplaats, nationaliteit of locatie van het vermogen.
Wilt u weten welke regels gelden wanneer (één van) u in het buitenland woont of werkt?
Lees meer over internationaal familierecht en de verdeling van vermogen.
Onze advocaten zorgen dat uw afspraken over woning en vermogen juridisch juist worden vastgelegd.
Plan een afspraak met ons.
Voorbeelden uit de praktijk
1. Uitkoop na waardestijging
Een cliënt wilde in de woning blijven nadat de huizenprijzen waren gestegen. Met een actuele taxatie en herfinanciering kon de andere partner correct worden uitgekocht.
2. Vergoedingsrecht bij schenking
In een andere zaak speelde een schenking van ouders mee. Omdat er een uitsluitingsclausule gold, viel het bedrag buiten de verdeling.
3. Internationale echtscheiding
Bij een expatgezin gold Nederlands recht op de woning, terwijl het overige vermogen in het buitenland was belegd. De rechtbank paste de verdelingsregels toe volgens Brussel II-ter.
Onze advocaten
Bij Simmelink Advocaten werkt u samen met advocaten die gespecialiseerd zijn in familierecht, internationaal familierecht en erfrecht. We werken intensief samen aan oplossingen die juridisch kloppen én persoonlijk recht doen aan uw situatie.
Carla Simmelink – Advocaat familierecht, internationaal familierecht en erfrecht
Advocaat familierecht, internationaal familierecht en erfrecht
Valerie Lingg – Advocaat familierecht, internationaal familierecht
Advocaat familierecht, internationaal familierecht
Eva Zaunbrecher-Boschloo – Advocaat familierecht, internationaal familierecht
Advocaat (internationaal) familierecht
Onze advocaten zijn benaderbaar, reageren snel en houden u voortdurend op de hoogte van de voortgang van uw zaak.
Vaakgestelde vragen
In veel gevallen geldt de dag waarop het echtscheidingsverzoek is ingediend als peildatum. Bij ongehuwd samenwonenden hangt dit af van de gemaakte afspraken.
Vaak via een onafhankelijke taxatie. De waarde op de peildatum is leidend, tenzij u iets anders overeenkomt.
De overwaarde wordt meestal gedeeld volgens de gemeenschap van goederen of het afgesproken verrekenbeding. Een restschuld wordt op dezelfde manier verdeeld.
Als er een uitsluitingsclausule geldt, blijven deze buiten de verdeling. Zonder zo’n clausule kan verrekening aan de orde zijn.
Dan kan via de rechter of notaris worden verzocht om medewerking aan de verkoop of aanpassing van de eigendomsverhouding. Dit is algemene informatie, geen individueel advies.
