Scheiden

Wat houdt een echtscheiding in?

Een echtscheiding is de juridische ontbinding van een huwelijk via de rechtbank. In Nederland wordt een scheiding altijd uitgesproken door een rechter, via een verzoekschrift dat door een advocaat moet worden ingediend (artikel 815 lid 1 Rv). Dit geldt ook als beide partners het volledig eens zijn over de scheiding.

Een geregistreerd partnerschap zonder minderjarige kinderen kan onder voorwaarden buiten de rechter om worden ontbonden via een notariële overeenkomst. Zodra er minderjarige kinderen zijn of partners het niet eens zijn over de afwikkeling, is de rechter altijd betrokken.

De scheiding bestaat in beginsel uit twee onderdelen: de formele ontbinding van het huwelijk en de afwikkeling van de gevolgen, zoals alimentatie, de woning, vermogensverdeling en afspraken over kinderen. Beide onderdelen worden bij voorkeur in samenhang behandeld om latere geschillen te voorkomen.

Hoe verloopt de scheidingsprocedure?

De procedure begint met het indienen van een verzoekschrift bij de rechtbank. De rechter beoordeelt het verzoek en spreekt, bij duurzame ontwrichting van het huwelijk, de echtscheiding uit. De doorlooptijd ligt tussen twee tot vier maanden bij overeenstemming en zes weken tot zes maanden bij discussie, afhankelijk van de complexiteit en de planningsruimte van de rechtbank.

Het traject verloopt in vijf stappen:

• Oriëntatie en advies.
  Bepalen welke route het best past: onderling, mediation of gerechtelijke procedure.
• Verzoekschrift opstellen en indienen.
  Door de advocaat bij de bevoegde rechtbank, op gemeenschappelijk verzoek of eenzijdig.
• Behandeling door de rechter.
  Bij gemeenschappelijk verzoek meestal schriftelijk; bij eenzijdig verzoek met een mondelinge behandeling indien nodig.
• Uitspraak en inschrijving.
  De echtscheidingsbeschikking wordt ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand, waarna het huwelijk officieel is ontbonden.
• Afwikkeling van de nevenvoorzieningen.
  Alimentatie, woning, vermogensverdeling, kinderafspraken en pensioenverevening.

Welke route past bij uw situatie?

De keuze tussen overleg, mediation of een gerechtelijke procedure hangt af van de verhouding tussen partners, de complexiteit van de financiële situatie en de positie van eventuele kinderen.

Scheiden in onderling overleg

Wanneer beide partners het eens zijn over de hoofdlijnen, kan een scheiding relatief snel worden afgerond. Afspraken worden vastgelegd in een echtscheidingsconvenant. Eén advocaat kan namens beide partners het verzoekschrift indienen, op voorwaarde dat de advocaat onafhankelijk juridisch toetst en dat beide partners schriftelijk akkoord gaan.

Scheiden via mediation

Bij mediation begeleidt een neutrale mediator de onderhandelingen. Mediation is een geschikte route wanneer communicatie moeilijk is maar beide partners bereid zijn tot overleg. Een advocaat blijft vereist voor het opstellen en indienen van de juridische stukken bij de rechtbank. Lees meer over de keuze tussen mediator en advocaat.

Gerechtelijke procedure

Wanneer partijen het niet eens worden over belangrijke onderdelen zoals alimentatie, de woning of de omgang met kinderen, beslist de rechter. Elke partij wordt dan vertegenwoordigd door een eigen advocaat. Bij complexe vermogenssituaties of internationale aspecten is begeleiding van een gespecialiseerde scheidingsadvocaat doorgaans de zorgvuldigste route.

In dossiers Simmelink zien wij dat een gecombineerde aanpak werkt wanneer partijen op één onderwerp geen overeenstemming bereiken terwijl de overige onderwerpen wel onderling kunnen worden geregeld: een procedure op het deelonderwerp waar geen overleg, een schikking buiten rechter om over de overige punten.

Wat regelt u bij scheiden met kinderen?

Bij scheiden met minderjarige kinderen is een ouderschapsplan wettelijk verplicht op grond van artikel 815 lid 2 Rv. Het plan bevat afspraken over zorgverdeling, verblijf, omgang en kinderalimentatie en moet bij het echtscheidingsverzoek worden gevoegd voordat de rechter de echtscheiding kan uitspreken.

Kinderalimentatie wordt berekend volgens de Tremanormen op basis van de behoefte van het kind en de draagkracht van beide ouders. De jaarlijkse indexering geldt automatisch tenzij ouders anders overeenkomen; voor 2026 bedraagt de indexering 4,6 procent.

De rechtbank toetst het ouderschapsplan op volledigheid en op het belang van het kind. Lukt het ouders niet tot overeenstemming te komen, dan kan de rechter zelf een regeling vaststellen op grond van artikel 1:253a BW. Lees meer over het opstellen of wijzigen van een ouderschapsplan.

Hoe werkt alimentatie bij scheiding?

Bij een scheiding kunnen zowel partneralimentatie als kinderalimentatie aan de orde zijn. Partneralimentatie is een bijdrage aan de kosten van levensonderhoud van de ex-partner wanneer diens inkomen na de scheiding onvoldoende is. Kinderalimentatie is de financiële bijdrage van een ouder aan de kosten van verzorging en opvoeding.

De hoogte van alimentatie wordt bepaald aan de hand van behoefte, draagkracht en, voor partneralimentatie, de duur van het huwelijk. Sinds 1 januari 2020 geldt voor nieuwe partneralimentatieverplichtingen een maximumduur van vijf jaar of de helft van de huwelijksduur, met uitzonderingen voor lange huwelijken en jonge kinderen (Wet herziening partneralimentatie).

Wijziging van alimentatie is mogelijk bij wezenlijke wijziging van omstandigheden (artikel 1:401 BW). Lees meer over alimentatie berekenen, wijzigen en stopzetten.

Hoe wordt vermogen, woning en onderneming verdeeld?

De verdeling van vermogen en de echtelijke woning is in scheidingsdossiers vaak het meest complexe onderdeel. Het toepasselijke huwelijksvermogensregime bepaalt het kader. Huwelijken gesloten vóór 1 januari 2018 zonder huwelijkse voorwaarden vallen onder de algehele gemeenschap van goederen. Huwelijken daarna vallen onder de beperkte gemeenschap (artikel 1:94 BW), waarbij voorhuwelijks vermogen, erfenissen en schenkingen privévermogen blijven.

Drie thema’s komen in scheidingsdossiers structureel terug:

• De eigen woning.
  Wie blijft wonen, hoe wordt de overwaarde verdeeld, en of de blijvende partij de hypotheek zelfstandig kan dragen.
• Pensioenrechten.
  Verevening loopt via de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding. De aanmelding bij het pensioenfonds moet binnen twee jaar na inschrijving van de echtscheidingsbeschikking plaatsvinden.
• Eigen onderneming of DGA-structuur.
  Waardebepaling, liquiditeit en pensioen in eigen beheer vragen een zelfstandige analyse, doorgaans in samenwerking met een fiscalist.

In dossiers Simmelink zien wij dat waardering van een onderneming en de fiscale gevolgen van toedeling vaker bepalend zijn dan de juridische kwalificatie alleen. Lees meer over vermogen en woning bij scheiding.

Wanneer is sprake van een internationale scheiding?

Van een internationale scheiding is sprake wanneer partners verschillende nationaliteiten hebben, een van hen in het buitenland woont of werkt, of wanneer vermogen in meerdere landen aanwezig is. In die gevallen spelen twee zelfstandige vragen: welke rechter is bevoegd, en welk nationaal recht is van toepassing.

Binnen Europa bepaalt de Verordening Brussel II-ter (EU 2019/1111) welke rechter bevoegd is voor de echtscheiding. Wie als eerste een verzoek indient, kan de bevoegdheid in een bepaald land vastleggen. Voor het toepasselijke recht op de echtscheiding geldt Rome III, voor onderhoudsverplichtingen het Haags Alimentatieverdrag 2007 en voor het huwelijksvermogensregime de Verordening Huwelijksvermogensstelsels (EU 2016/1103).

De keuze van het forum kan doorslaggevend zijn voor de uitkomst, omdat verschillende rechtsstelsels uiteenlopende regels kennen voor alimentatie, vermogensverdeling en pensioenverevening. Lees meer op de pagina internationaal familierecht.

Voorbeelden uit de praktijk

Scheiding met eigen woning en overwaarde

Een cliënt wendde zich tot ons bij een scheiding waarbij de echtelijke woning aanzienlijke overwaarde had. Beide partners wilden de woning niet verkopen: de een wilde uitkopen, de ander betwistte de waarde.

De juridische analyse richtte zich op de waardebepaling, de financierbaarheid van een uitkoop door één partner en de fiscale gevolgen van toedeling. Door de routes (uitkoop, verkoop met verdeling van overwaarde, gezamenlijk eigendom met gebruiksregeling) naast elkaar te leggen, kon de afweging structureel worden gemaakt. De zaak werd via onderhandelingen afgerond, zonder gerechtelijke procedure.

Scheiding met minderjarige kinderen

Een ouder wendde zich tot ons bij een scheiding waarbij twee jonge kinderen betrokken waren. Discussie speelde rond de verdeling van zorg en de hoogte van kinderalimentatie, mede door wisselende werkroosters van beide ouders.

De juridische begeleiding lag bij het opstellen van een ouderschapsplan dat juridisch houdbaar was en aansloot bij de praktische situatie van beide ouders. De kinderalimentatie werd berekend volgens de Tremanormen op basis van de actuele draagkracht en de overeengekomen zorgverdeling. Bij dit type zaken zijn meerdere routes mogelijk: van minnelijk overleg tot een rechterlijke beslissing op één deelonderwerp.

Scheiding met internationale component

Een cliënte met de Nederlandse nationaliteit scheidde van een partner uit een ander EU-land. Beide partners woonden afwisselend in beide landen, met vermogen in beide rechtsgebieden.

De kern lag in de bevoegdheidsvraag op grond van Brussel II-ter en de keuze van het forum, die doorslaggevend zou zijn voor de toepasselijke regels rond alimentatie en vermogensverdeling. Door de internationale en nationale aspecten van elkaar te scheiden, kon stap voor stap een structuur worden opgebouwd: eerst de bevoegdheidsvraag, dan het ouderschapsplan, vervolgens de financiële afspraken op basis van het toepasselijke recht.

Adviesgesprek of second opinion

Veel cliënten van Simmelink Advocaten beginnen met een oriënterend adviesgesprek. Daarin wordt uw juridische positie in kaart gebracht en worden de mogelijke routes besproken, zonder dat u meteen een procedure hoeft te starten. Het gesprek wordt afgerekend op uurtarief.

Bent u al in procedure via een andere advocaat en wilt u een tweede beoordeling? Een second opinion geeft een onafhankelijk oordeel over de strategie en de beschikbare routes, zonder dat u direct van advocaat hoeft te wisselen.

Na uw aanmelding neemt ons secretariaat binnen een werkdag contact met u op om een afspraak in te plannen.

Vertrouwen en kwaliteit

Simmelink Advocaten is aangesloten bij de Nederlandse Orde van Advocaten.
Lees meer over onze beoordelingen of bekijk hoe wij werken via onze werkwijze.