Testament

Wanneer is een testament relevant?

Zonder testament bepaalt de wet wie erft en hoe de nalatenschap wordt verdeeld. De wet kent een standaardverdeling: de langstlevende echtgenoot verkrijgt doorgaans de goederen en kinderen ontvangen een geldvordering die pas opeisbaar is bij overlijden of faillissement van de langstlevende.

Een testament is met name van belang wanneer u wilt afwijken van die wettelijke regeling. Veelvoorkomende situaties zijn:

• Er is sprake van een samengesteld gezin met kinderen uit een eerdere relatie.
• U wilt een kind of andere erfgenaam onterven.
• Er is een onderneming of specifiek vermogen waarover afspraken nodig zijn.
• U wilt een executeur benoemen die de afwikkeling begeleidt.

U wilt specifieke wensen vastleggen over de verdeling van bezittingen.

Wettelijke verdeling en afwijking via testament

Wanneer iemand overlijdt zonder testament, geldt in Nederland doorgaans de wettelijke verdeling. De langstlevende echtgenoot of geregistreerd partner verkrijgt alle goederen van de nalatenschap. Kinderen krijgen een geldvordering op de langstlevende ter grootte van hun erfdeel.

Met een testament kunnen andere keuzes worden gemaakt. Zo kan de verdeling worden aangepast, kunnen erfgenamen worden onterfd of kan een executeur worden aangewezen. Een testament biedt ruimte voor maatwerk — maar moet voldoen aan de wettelijke vereisten voor geldigheid.

Onterving en de legitieme portie

Via een testament kunt u een kind onterven. Dat betekent dat het kind niet als erfgenaam wordt aangewezen en geen recht heeft op goederen uit de nalatenschap. Toch houdt een onterfd kind in veel gevallen aanspraak op de legitieme portie.

De legitieme portie is een wettelijk minimumaandeel in de nalatenschap. Het betreft een geldvordering — geen recht op specifieke goederen. De omvang wordt berekend op basis van de waarde van de nalatenschap op het moment van overlijden. Een aanspraak op de legitieme portie moet binnen een wettelijke termijn worden ingeroepen.

Meer informatie staat op de pagina over legitieme portie en onterving.

De rol van de executeur

In een testament kan een executeur worden benoemd. De executeur is verantwoordelijk voor het beheer en de afwikkeling van de nalatenschap. Zijn bevoegdheden worden begrensd door het testament en de wet.

In de praktijk ontstaan discussies regelmatig over:

• De omvang van de taken en bevoegdheden van de executeur.
• De informatieplicht van de executeur jegens de erfgenamen.
• Aansprakelijkheid van de executeur bij onjuiste afwikkeling.

Wanneer de afwikkeling vastloopt of de executeur zijn taak niet naar behoren vervult, kan dit leiden tot een conflict tussen de erfgenamen. In dat geval kan juridische begeleiding noodzakelijk zijn.

Wanneer kan de geldigheid van een testament ter discussie staan?

Niet elk testament is onomstreden. Soms ontstaat na overlijden twijfel over de vraag of het testament rechtsgeldig tot stand is gekomen. Vragen die dan spelen zijn onder meer:

• Was de erflater wilsbekwaam op het moment van het opstellen van het testament?
• Is het testament onder ongeoorloofde invloed of druk tot stand gekomen?
• Is het testament correct opgesteld en verleden voor een notaris?

De beoordeling van deze vragen vraagt juridische analyse en kennis van relevante rechtspraak. Afhankelijk van de omstandigheden zijn er meerdere routes mogelijk: overleg tussen erfgenamen, mediation of een gerechtelijke procedure.

Scenario’s: welke route past bij uw situatie?

Overleg tussen erfgenamen

Wanneer erfgenamen het eens zijn over de uitleg van een testament, kan de nalatenschap worden afgewikkeld zonder procedure. Een advocaat kan begeleiden bij de juridische duiding van de testamentaire bepalingen en het bereiken van overeenstemming.

Mediation

Wanneer erfgenamen onderling van mening verschillen maar een procedure willen voorkomen, kan mediation uitkomst bieden. Een neutrale derde begeleidt het gesprek. Juridische begeleiding op de achtergrond is daarbij waardevol om uw positie helder te houden.

Gerechtelijke procedure

Wanneer overleg of mediation niet tot een oplossing leidt, kan een procedure noodzakelijk zijn. Dat kan gaan om vernietiging van een testament, ontzetting van een executeur of een vordering op basis van de legitieme portie. Afhankelijk van de omstandigheden is de rechtbank of het hof bevoegd.

Internationale situatie

Wanneer de erflater in het buitenland woonde of vermogen in meerdere landen bezit, gelden aanvullende regels van internationaal erfrecht. Welk recht van toepassing is op de nalatenschap hangt af van de woonplaats van de erflater, verdragen en de inhoud van het testament.

Praktijkvoorbeeld

Na het overlijden van een ouder ontstond discussie over een recent gewijzigd testament. Een van de kinderen twijfelde aan de wilsbekwaamheid van de erflater op het moment van ondertekening. Door eerst juridisch in kaart te brengen hoe het testament tot stand was gekomen en welke documentatie relevant was, kon de positie zorgvuldig worden beoordeeld voordat verdere stappen werden gezet.

Elke situatie vraagt om een eigen juridische beoordeling. Bovenstaand voorbeeld is geanonimiseerd en dient uitsluitend ter illustratie.

Wanneer is juridische begeleiding verstandig?

Juridische begeleiding is met name raadzaam wanneer:

• U twijfelt over de geldigheid van een testament.
• U bent onterfd en wilt weten of u aanspraak heeft op de legitieme portie.
• De uitleg van testamentaire bepalingen aanleiding geeft tot discussie.
• De executeur zijn taak niet naar behoren vervult.
• Er internationale aspecten spelen die de toepasselijkheid van het recht raken.

Een erfrecht advocaat kan uw juridische positie analyseren en een passende strategie bepalen.

Vertrouwen en kwaliteit

Simmelink Advocaten is aangesloten bij de Nederlandse Orde van Advocaten.
Lees meer over onze beoordelingen of bekijk hoe wij werken via onze werkwijze.