Kinderalimentatie wijzigen

Wanneer mag u kinderalimentatie wijzigen?

Kinderalimentatie wijzigen is mogelijk als er sprake is van een wijziging van omstandigheden in de zin van artikel 1:401 lid 1 BW. De verandering moet structureel zijn en van invloed op de draagkracht van de betalende ouder of op de behoefte van het kind.

Wat ziet de rechter als een wijziging van omstandigheden?

Een wijziging van omstandigheden is een feitelijke verandering die er niet was toen de alimentatie werd vastgesteld, en die van structurele aard is. De rechter beoordeelt of de verandering groot genoeg is om een nieuwe berekening te rechtvaardigen en of die verandering buiten de eigen keuzes van de betrokkene lag.

Niet iedere verandering volstaat. De rechter kijkt naar de duur en het structurele karakter van de situatie, niet naar tijdelijke schommelingen.

Veelvoorkomende redenen om kinderalimentatie te wijzigen

• Inkomensverandering: ontslag, promotie, arbeidsongeschiktheid, pensionering of sterk wisselend inkomen als zelfstandige.
• Verandering zorgverdeling: meer of minder zorg voor de kinderen leidt tot andere kosten per ouder en een andere zorgkorting.
• Nieuwe partner of nieuw gezin: hertrouwen of samenwonen met kinderen vergroot de onderhoudsverplichtingen van de betalende ouder, wat zijn draagkracht verlaagt.
• Hogere kosten van het kind: duurdere opvang, school, medische kosten, kosten voor een beperking of topsport.
• Kind wordt 18 jaar: de onderhoudsplicht loopt door tot 21 jaar, maar het kind ontvangt de bijdrage voortaan zelf en kan zelf wijziging verzoeken.
• Verkeerde gegevens bij vaststelling: als de oorspronkelijke berekening op onjuiste of onvolledige informatie was gebaseerd.

Wanneer heeft een wijzigingsverzoek weinig kans?

Niet elk verzoek tot wijziging wordt door de rechter gehonoreerd. In de volgende situaties is de kans op een geslaagde wijziging doorgaans beperkt:

• Tijdelijke situatie: als de inkomensdaling naar verwachting van korte duur is, bijvoorbeeld bij een tijdelijke WW-uitkering met goede herintreedkansen, zal de rechter de alimentatie in veel gevallen niet aanpassen.
• Kleine verschillen: als de herberekening slechts een marginaal ander bedrag oplevert, weegt dat in veel gevallen niet op tegen de kosten en moeite van een procedure.
• Bewust minder werken: kiest een ouder er vrijwillig voor om minder te werken of te stoppen, dan rekent de rechter met het fictief inkomen (de verdiencapaciteit die redelijkerwijs behaald had kunnen worden). Een vrijwillige inkomensdaling levert daarmee geen grond voor verlaging op.
• Onduidelijke onderbouwing: zonder concrete bewijsstukken zoals belastingopgaven, loonstroken of jaarrekeningen is een herziening juridisch moeilijk te onderbouwen.

Moet u kinderalimentatie laten aanpassen?

Een gewijzigde situatie leidt niet automatisch tot een andere alimentatie. Zolang er geen nieuw akkoord is en de rechter geen nieuwe beschikking heeft gegeven, blijft de bestaande verplichting van kracht. Of actie verstandig is, hangt af van de specifieke omstandigheden.

Wanneer is actie verstandig?

• Als het inkomen structureel is gedaald en het huidige bedrag aantoonbaar niet meer haalbaar is.
• Als de zorgverdeling ingrijpend is veranderd en de berekening daarop niet meer aansluit.
• Als de kosten van het kind structureel zijn gestegen en dit niet in de oorspronkelijke berekening zat.
• Als u vermoedt dat het inkomen van de andere ouder sterk is gestegen en u recht heeft op een hogere bijdrage.

Wanneer is afwachten logischer?

• Als de verandering tijdelijk van aard is en de situatie naar verwachting snel normaliseert.
• Als de herberekening slechts een kleine aanpassing zou opleveren die de proceskosten niet rechtvaardigt.
• Als overleg met de andere ouder nog niet is geprobeerd en er ruimte is voor een oplossing buiten de rechter om.

Wat zijn de risico’s van niets doen?

Zolang u niets onderneemt, blijft u juridisch gebonden aan het eerder vastgestelde bedrag. Betaalt u minder dan afgesproken zonder rechterlijke aanpassing, dan kan de andere ouder achterstallige betalingen opeisen, ook met terugwerkende kracht. Omgekeerd: heeft u recht op een hogere bijdrage maar vraagt u dat niet aan, dan loopt u die inkomsten mis. Een tijdige beoordeling van uw situatie voorkomt financiële scheefgroei.

Hoe wordt de nieuwe kinderalimentatie berekend?

De nieuwe kinderalimentatie wordt berekend aan de hand van de Trema-normen, de richtlijnen die Nederlandse rechtbanken hanteren. De berekening kent drie bouwstenen: de draagkracht van de betalende ouder, de behoefte van het kind en de verdeling van die kosten tussen de ouders.

Hoe wordt de draagkracht bepaald?

De draagkracht van de betalende ouder is het bedrag dat overblijft na aftrek van de vaste lasten van het netto inkomen. Daarbij worden woonlasten, zorgpremie en een forfaitair bedrag voor overige lasten meegenomen. Bij zelfstandigen en DGA’s wordt het inkomen bepaald op basis van de gemiddelde winst over de afgelopen drie jaar, rekening houdend met de specifieke structuur van de onderneming.

Wat telt mee voor de behoefte van het kind?

De behoefte van het kind wordt vastgesteld op basis van NIBUD-tabellen, die zijn afgeleid van het vroegere gezinsinkomen van de ouders. Hoe hoger het vroegere gezinsinkomen, hoe hoger de vastgestelde behoefte. Bijzondere kosten als duurdere kinderopvang, schoolgeld, medische kosten of kosten voor een beperking worden bovenop de tabelwaarde opgeteld.

Hoe worden de kosten verdeeld tussen de ouders?

De kosten worden verdeeld naar draagkracht: de ouder met het hoogste inkomen draagt een groter deel bij. Daarbij wordt een zorgkorting toegepast ten gunste van de ouder bij wie het kind ook verblijft: hoe meer zorgtaken die ouder op zich neemt, hoe lager de te betalen bijdrage.

Hoe kunt u kinderalimentatie wijzigen?

Er zijn drie routes om kinderalimentatie aan te passen, afhankelijk van de mate van overeenstemming met de andere ouder en de complexiteit van de situatie.

In overleg

Als beide ouders het eens zijn over een nieuwe bijdrage, kunnen zij de afspraken vastleggen in een gewijzigd ouderschapsplan. Overleg is de snelste en goedkoopste route. Vastlegging is essentieel: een mondelinge afspraak is juridisch niet afdwingbaar. Een rechter moet het nieuwe bedrag bekrachtigen om het rechtskracht te geven.

Via mediation

Als direct overleg moeizaam verloopt, kan een mediator het gesprek begeleiden. De mediator helpt beide ouders tot een evenwichtige oplossing te komen op basis van een nieuwe berekening. De uitkomst wordt vastgelegd in een overeenkomst en ter bekrachtiging aan de rechter voorgelegd.

Via de rechter

Lukt overleg niet, dan dient de advocaat een verzoekschrift tot wijziging in bij de rechtbank. De andere ouder krijgt gelegenheid tot verweer. De rechter beoordeelt de gewijzigde omstandigheden en stelt, indien van toepassing, een nieuwe bijdrage vast. In veel gevallen gaat de beschikking in vanaf de datum van indiening van het verzoekschrift. Meer over de procedure leest u op de pagina alimentatie bij scheiding.

Wat gebeurt er als u niets doet?

Als een bestaande alimentatieregeling niet meer aansluit bij de werkelijkheid maar geen van beide ouders actie onderneemt, blijft de oorspronkelijke beschikking of overeenkomst van kracht.

• Voor de betalende ouder
  Betaalt u minder dan de vastgestelde bijdrage, dan kan de andere ouder de achterstand alsnog opeisen via het LBIO of een deurwaarder, ook met terugwerkende kracht tot vijf jaar.
• Voor de ontvangende ouder
  Ontvangt u te weinig terwijl de situatie van de andere ouder is verbeterd, dan loopt u inkomsten mis die u bij tijdige actie had kunnen ontvangen.
• Financiële scheefgroei
  Naarmate de tijd verstrijkt zonder aanpassing, groeit het verschil tussen de vastgestelde en de economisch juiste bijdrage. Een rechter kent in de meeste gevallen geen terugwerkende kracht toe tot voor de datum van het verzoekschrift, waardoor uitstel u daadwerkelijk geld kost.

Afhankelijk van de omstandigheden is een tijdige beoordeling door een advocaat de meest pragmatische stap. Een adviesgesprek geeft inzicht in of actie zinvol is en wat de te verwachten uitkomst is, zonder dat daarna direct verdere stappen hoeven te volgen.

Veelvoorkomende situaties

Mijn inkomen is veranderd

Een structurele inkomensdaling door ontslag, arbeidsongeschiktheid of lagere winst als ondernemer kan grond zijn voor verlaging van de te betalen bijdrage. Een stijging van het inkomen van de ontvangende ouder kan omgekeerd grond zijn voor verlaging van de ontvangen bijdrage. Voorwaarde is altijd dat de verandering structureel is en aantoonbaar.

Wij zijn anders gaan zorgen voor de kinderen

Als de feitelijke zorgverdeling ingrijpend is veranderd ten opzichte van het ouderschapsplan, sluit de bijdrage mogelijk niet meer aan bij de werkelijke kosten per ouder. Een nieuwe zorgkorting kan worden berekend op basis van de huidige verdeling.

Mijn ex-partner heeft een nieuwe partner of minder inkomen

Gaat de andere ouder samenwonen of hertrouwen, dan heeft dat in sommige gevallen invloed op zijn of haar draagkracht. Gaat die ouder bewust minder werken, dan rekent de rechter met het fictief inkomen: de verdiencapaciteit die redelijkerwijs had kunnen worden behaald. Een vrijwillige inkomensdaling van de andere ouder is in de meeste gevallen geen grond voor verhoging van de bijdrage.

Ik woon of werk in het buitenland

Bij een internationale situatie moeten aanvullende vragen worden beantwoord: welke rechter is bevoegd en welk recht is van toepassing? In EU-verband gelden de Brussel IIb-Verordening en het Haags Alimentatieprotocol van 2007. Buiten de EU gelden andere verdragen. Meer over dit onderwerp leest u op de pagina internationaal familierecht.

Wat als de andere ouder niet meewerkt?

Als de andere ouder weigert financiële informatie te verstrekken of een wijzigingsverzoek blokkeert, zijn juridische stappen mogelijk.

Via de rechtbank. De advocaat dient namens u een verzoekschrift in. De rechter kan de andere ouder bevelen financiële informatie te overleggen. Weigering heeft gevolgen voor de positie van die ouder in de procedure.

Via het LBIO. Het Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen (LBIO) kan worden ingeschakeld als de andere ouder niet betaalt of niet meewerkt aan een vastgestelde regeling. Het LBIO heeft bevoegdheid om betaling af te dwingen.

Waar moet u op letten?

Een succesvol wijzigingsverzoek staat of valt bij goede voorbereiding. Enkele praktische aandachtspunten:

• Documentatie: verzamel actuele loonstroken, belastingopgaven, jaarrekeningen (bij zelfstandigen) en bewijs van gewijzigde kosten. Zonder concrete bewijsstukken is een wijzigingsverzoek moeilijk te onderbouwen.
• Timing: een rechterlijke beschikking gaat in de meeste gevallen in op de datum van indiening van het verzoekschrift. Hoe eerder u een verzoek indient, hoe eerder een eventuele wijziging ingaat. Uitstel kost u feitelijk geld als de situatie u recht geeft op een lagere of hogere bijdrage.
• Afspraken vastleggen: maak onderling gemaakte afspraken altijd schriftelijk en leg ze ter bekrachtiging voor aan de rechter. Een mondelinge afspraak of niet-bekrachtigde overeenkomst biedt geen bescherming als de andere ouder later terugkomt op de afspraken.
• Communicatie: een constructief gesprek met de andere ouder is in de meeste gevallen de snelste en goedkoopste route. Een advocaat of mediator kan daarin bemiddelen als direct contact moeizaam verloopt.

Wat kost het wijzigen van kinderalimentatie?

De kosten bestaan uit advocaatkosten en, bij een rechtbankprocedure, griffierecht. Overleg of mediation is in de meeste gevallen goedkoper dan een volledige rechtbankprocedure.

Afhankelijk van het inkomen kan in aanmerking worden gekomen voor gesubsidieerde rechtsbijstand (toevoeging). Een advocaat beoordeelt bij de intake of dat in uw situatie van toepassing is.

Geldt een niet-wijzigingsbeding bij kinderalimentatie?

Een niet-wijzigingsbeding heeft bij kinderalimentatie beperkte werking. Artikel 1:401 lid 5 BW bepaalt dat een dergelijk beding buiten toepassing blijft als de omstandigheden zo ingrijpend zijn veranderd dat ongewijzigde instandhouding naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid niet kan worden gevergd. De drempel voor een geslaagd wijzigingsverzoek ligt bij een dergelijk beding wel hoger.

Kinderalimentatie wijzigen in internationale situaties

Als een van de ouders in het buitenland woont, werkt of inkomen ontvangt uit het buitenland, moet eerst worden vastgesteld welke rechter bevoegd is en welk recht van toepassing is. In EU-verband biedt de Brussel IIb-Verordening (van toepassing vanaf 1 augustus 2022) een kader voor bevoegdheid. Het Haags Alimentatieprotocol van 2007 bepaalt welk recht van toepassing is op de berekening. Buiten de EU gelden andere verdragen, en is de erkenning van de uitspraak in het buitenland een zelfstandig aandachtspunt.

Simmelink Advocaten begeleidt ouders in grensoverschrijdende alimentatiezaken vanuit Maarssen en op afstand, voor cliënten in Nederland en in het buitenland.

Voorbeeld uit de praktijk

Een zelfstandige ondernemer zag zijn inkomen na twee verliesgevende jaren aanzienlijk dalen. De kinderalimentatie was bij de scheiding vastgesteld op basis van zijn inkomen als werknemer in loondienst. De vraag was of de gewijzigde situatie voldoende grond bood voor een lager bedrag en hoe kon worden aangetoond dat de inkomensdaling structureel was en niet het gevolg van bewuste keuzes. Op basis van de meest recente jaarcijfers werd een herberekening gemaakt. In overleg met de andere ouder werd een gewijzigd ouderschapsplan opgesteld en ter bekrachtiging aan de rechtbank voorgelegd. Dit voorbeeld is geanonimiseerd en dient ter illustratie van de aard van dit type dossier. Elke situatie vraagt om een eigen beoordeling.

Uw situatie bespreken?

Wilt u weten of uw situatie in aanmerking komt voor een wijziging? Bespreek uw situatie in een adviesgesprek of plan een intake als u al heeft besloten juridische begeleiding te willen.

Intakegesprek vs. adviesgesprek: Bij een intakegesprek starten wij de juridische begeleiding en wordt een dossier geopend. Bij een adviesgesprek bespreekt u uw situatie juridisch op uurtarief, zonder dat er verdere werkzaamheden volgen. Na uw aanmelding neemt ons secretariaat binnen een werkdag contact met u op.

Vertrouwen en kwaliteit

Simmelink Advocaten is aangesloten bij de Nederlandse Orde van Advocaten.
Lees meer over onze beoordelingen of bekijk hoe wij werken via onze werkwijze.