Kinderalimentatie wijzigen

Wanneer mag u kinderalimentatie wijzigen?

Kinderalimentatie wijzigen is mogelijk als er sprake is van een wijziging van omstandigheden in de zin van artikel 1:401 lid 1 BW. De verandering moet structureel zijn en van invloed op de draagkracht van de betalende ouder of op de behoefte van het kind.

Wat ziet de rechter als een wijziging van omstandigheden?

Een wijziging van omstandigheden is een feitelijke verandering die er niet was toen de alimentatie werd vastgesteld, en die van structurele aard is. De rechter beoordeelt of de verandering groot genoeg en voldoende structureel is om een nieuwe berekening te rechtvaardigen. Daarbij kijkt de rechter ook in hoeverre de wijziging het gevolg is van keuzes van de betrokken ouder en of de alimentatie daardoor niet langer voldoet aan de wettelijke maatstaven van artikel 1:401 lid 1 BW.

Niet iedere verandering volstaat: de rechter kijkt vooral naar duurzame, aantoonbare wijzigingen, niet naar tijdelijke schommelingen in inkomen of kosten.

Veelvoorkomende redenen om kinderalimentatie te wijzigen

• Inkomensverandering
  Ontslag, promotie, arbeidsongeschiktheid, pensionering of sterk wisselend inkomen als zelfstandige.
• Verandering zorgverdeling
  Meer of minder zorg voor de kinderen leidt tot andere kosten per ouder en een andere zorgkorting.
• Nieuwe partner of nieuw gezin
  Hertrouwen of samenwonen met kinderen vergroot de onderhoudsverplichtingen van de betalende ouder, wat zijn draagkracht verlaagt.
• Hogere kosten van het kind
  Duurdere opvang, school, medische kosten, kosten voor een beperking of topsport.
• Kind wordt 18 jaar
  De onderhoudsplicht loopt door tot 21 jaar, maar het kind ontvangt de bijdrage voortaan zelf en kan zelf wijziging verzoeken.
• Verkeerde gegevens bij vaststelling
  Als de oorspronkelijke berekening op onjuiste of onvolledige informatie was gebaseerd.

Wanneer heeft een wijzigingsverzoek weinig kans?

Niet elk verzoek tot wijziging wordt door de rechter gehonoreerd. In de volgende situaties is de kans op een geslaagde wijziging doorgaans beperkt:

• Tijdelijke situatie
  Als de inkomensdaling naar verwachting van korte duur is, bijvoorbeeld bij een tijdelijke WW-uitkering met goede herintreedkansen, zal de rechter de alimentatie in veel gevallen niet aanpassen.
• Kleine verschillen
  Als de herberekening slechts een marginaal ander bedrag oplevert, weegt dat in veel gevallen niet op tegen de kosten en moeite van een procedure.
• Bewust minder werken
  Kiest een ouder er vrijwillig voor om minder te werken of te stoppen, dan rekent de rechter met het fictief inkomen — de verdiencapaciteit die redelijkerwijs behaald had kunnen worden. Een vrijwillige inkomensdaling levert in de regel geen grond voor verlaging op. In bijzondere situaties, zoals ernstige gezondheidsklachten, kan dat anders uitpakken.
  Juridische grondslag: art. 1:401 lid 1 BW / HR 23 december 2011, ECLI:NL:HR:2011:BU1709.
• Onduidelijke onderbouwing
  Zonder concrete bewijsstukken zoals belastingopgaven, loonstroken of jaarrekeningen is een herziening juridisch moeilijk te onderbouwen.

Moet u kinderalimentatie laten aanpassen?

Een gewijzigde situatie leidt niet automatisch tot een andere alimentatie. Zolang er geen nieuw akkoord is en de rechter geen nieuwe beschikking heeft gegeven, blijft de bestaande verplichting van kracht. Of actie verstandig is, hangt af van de specifieke omstandigheden.

Wanneer is actie verstandig?

• Als het inkomen structureel is gedaald en het huidige bedrag aantoonbaar niet meer haalbaar is.
• Als de zorgverdeling ingrijpend is veranderd en de berekening daarop niet meer aansluit.
• Als de kosten van het kind structureel zijn gestegen en dit niet in de oorspronkelijke berekening zat.
• Als u vermoedt dat het inkomen van de andere ouder sterk is gestegen en u recht heeft op een hogere bijdrage.

Wanneer is afwachten logischer?

• Als de verandering tijdelijk van aard is en de situatie naar verwachting snel normaliseert.
• Als de herberekening slechts een kleine aanpassing zou opleveren die de proceskosten niet rechtvaardigt.
• Als overleg met de andere ouder nog niet is geprobeerd en er ruimte is voor een oplossing buiten de rechter om.

Wat zijn de risico’s van niets doen?

Zolang u niets onderneemt, blijft u juridisch gebonden aan het eerder vastgestelde bedrag. Betaalt u minder dan afgesproken zonder rechterlijke aanpassing, dan kan de andere ouder achterstallige betalingen opeisen, ook met terugwerkende kracht. Omgekeerd: heeft u recht op een hogere bijdrage maar vraagt u dat niet aan, dan loopt u die inkomsten mis. Een tijdige beoordeling van uw situatie voorkomt financiële scheefgroei.

Hoe wordt de nieuwe kinderalimentatie berekend?

De nieuwe kinderalimentatie wordt berekend aan de hand van de Trema-normen, de richtlijnen die Nederlandse rechtbanken hanteren. De berekening kent drie bouwstenen: de draagkracht van de betalende ouder, de behoefte van het kind en de verdeling van die kosten tussen de ouders.

Hoe wordt de draagkracht bepaald?

De draagkracht van de betalende ouder is het bedrag dat overblijft na aftrek van de vaste lasten van het netto inkomen. Daarbij worden woonlasten, zorgpremie en een forfaitair bedrag voor overige lasten meegenomen.

Kinderalimentatie wijzigen als ondernemer of DGA

Bij zelfstandigen en DGA’s wordt de draagkracht bepaald op basis van de gemiddelde winst over de afgelopen drie jaar. De specifieke structuur van de onderneming speelt daarbij ook een rol.

Schommelend inkomen maakt de berekening complexer: de rechter kijkt naar wat structureel beschikbaar is, niet naar een uitzonderlijk goed of slecht jaar. Bij een DGA wordt ook gekeken naar de verhouding tussen directeurssalaris en bedrijfsresultaat, en naar beschikbare kasstromen en reserveringen.

In dit soort dossiers is een gespecialiseerde advocaat belangrijk om de financiële gegevens juridisch correct te presenteren en een herberekening te laten aansluiten bij de werkelijke situatie.

Wat telt mee voor de behoefte van het kind?

De behoefte van het kind wordt vastgesteld op basis van NIBUD-tabellen, die zijn afgeleid van het vroegere gezinsinkomen van de ouders. Hoe hoger het vroegere gezinsinkomen, hoe hoger de vastgestelde behoefte. Bijzondere kosten als duurdere kinderopvang, schoolgeld, medische kosten of kosten voor een beperking worden bovenop de tabelwaarde opgeteld.

Hoe worden de kosten verdeeld tussen de ouders?

De kosten worden verdeeld naar draagkracht: de ouder met het hoogste inkomen draagt een groter deel bij. Daarbij wordt een zorgkorting toegepast ten gunste van de ouder bij wie het kind ook verblijft: hoe meer zorgtaken die ouder op zich neemt, hoe lager de te betalen bijdrage.

Hoe kunt u kinderalimentatie wijzigen?

Er zijn drie routes om kinderalimentatie aan te passen, afhankelijk van de mate van overeenstemming met de andere ouder en de complexiteit van de situatie.

In overleg

Als beide ouders het eens zijn over een nieuwe bijdrage, kunnen zij de afspraken vastleggen in een gewijzigd ouderschapsplan. Overleg is de snelste en goedkoopste route. Vastlegging is essentieel: een mondelinge afspraak is juridisch niet afdwingbaar. Een rechter moet het nieuwe bedrag bekrachtigen om het rechtskracht te geven.

Via mediation

Als direct overleg moeizaam verloopt, kan een mediator het gesprek begeleiden. De mediator helpt beide ouders tot een evenwichtige oplossing te komen op basis van een nieuwe berekening. De uitkomst wordt vastgelegd in een overeenkomst en ter bekrachtiging aan de rechter voorgelegd.

Via de rechter

Lukt overleg niet, dan dient de advocaat een verzoekschrift tot wijziging in bij de rechtbank. De andere ouder krijgt gelegenheid tot verweer. De rechter beoordeelt de gewijzigde omstandigheden en stelt, indien van toepassing, een nieuwe bijdrage vast. IVaak geldt als ingangsdatum de datum van het verzoekschrift, maar de rechter kan daarvan gemotiveerd afwijken. Meer over de procedure leest u op de pagina alimentatie bij scheiding.

Wat gebeurt er als u niets doet?

Als een bestaande alimentatieregeling niet meer aansluit bij de werkelijkheid maar geen van beide ouders actie onderneemt, blijft de oorspronkelijke beschikking of overeenkomst van kracht.

• Voor de betalende ouder
  Betaalt u minder dan de vastgestelde bijdrage, dan kan de andere ouder de achterstand alsnog opeisen via het LBIO of een deurwaarder. Termijnen verjaren in de regel pas na vijf jaar (art. 3:308 BW), zodat een aanzienlijke achterstand kan ontstaan.
• Voor de ontvangende ouder
  Ontvangt u te weinig terwijl de situatie van de andere ouder is verbeterd, dan loopt u inkomsten mis die u bij tijdige actie had kunnen ontvangen.
• Financiële scheefgroei
  Naarmate de tijd verstrijkt zonder aanpassing, groeit het verschil tussen de vastgestelde en de economisch juiste bijdrage. Een rechter kent in de meeste gevallen geen terugwerkende kracht toe tot voor de datum van het verzoekschrift, waardoor uitstel u daadwerkelijk geld kost.

In veel gevallen is het verstandig uw situatie tijdig door een advocaat te laten beoordelen. Een adviesgesprek geeft inzicht in of actie zinvol is en wat de te verwachten uitkomst is, zonder dat daarna direct verdere stappen hoeven te volgen.

Veelvoorkomende situaties

Mijn inkomen is veranderd

Een structurele inkomensdaling door ontslag, arbeidsongeschiktheid of lagere winst als ondernemer kan grond zijn voor verlaging van de te betalen bijdrage. Een stijging van het inkomen van de ontvangende ouder kan omgekeerd grond zijn voor verlaging van de ontvangen bijdrage. Voorwaarde is altijd dat de verandering structureel is en aantoonbaar.

Wij zijn anders gaan zorgen voor de kinderen

Als de feitelijke zorgverdeling ingrijpend is veranderd ten opzichte van het ouderschapsplan, sluit de bijdrage mogelijk niet meer aan bij de werkelijke kosten per ouder. Een nieuwe zorgkorting kan worden berekend op basis van de huidige verdeling.

Mijn ex-partner heeft een nieuwe partner of minder inkomen

Gaat de andere ouder samenwonen of hertrouwen, dan heeft dat in sommige gevallen invloed op zijn of haar draagkracht. Gaat die ouder bewust minder werken, dan rekent de rechter met het fictief inkomen: de verdiencapaciteit die redelijkerwijs had kunnen worden behaald. Een vrijwillige inkomensdaling van de andere ouder is in de meeste gevallen geen grond voor verhoging van de bijdrage.

Ik woon of werk in het buitenland

Bij een internationale situatie moeten aanvullende vragen worden beantwoord: welke rechter is bevoegd en welk recht is van toepassing? In EU-verband gelden de Brussel IIb-Verordening en het Haags Alimentatieprotocol van 2007. Buiten de EU gelden andere verdragen. Meer over dit onderwerp leest u op de pagina internationaal familierecht.

Wat als de andere ouder niet meewerkt?

Als de andere ouder weigert financiële informatie te verstrekken of een wijzigingsverzoek blokkeert, zijn juridische stappen mogelijk.

Via de rechtbank. De advocaat dient namens u een verzoekschrift in. De rechter kan de andere ouder bevelen financiële informatie te overleggen. Weigering heeft gevolgen voor de positie van die ouder in de procedure.

Via het LBIO. Het Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen (LBIO) kan worden ingeschakeld als de andere ouder niet betaalt of niet meewerkt aan een vastgestelde regeling. Het LBIO heeft bevoegdheid om betaling af te dwingen.

Waar moet u op letten?

De kans op een succesvolle wijziging hangt sterk af van uw voorbereiding. Let in elk geval op het volgende:

• Documentatie
  Verzamel actuele financiële stukken voordat u een verzoek indient. Denk aan:
  • loonstroken of jaaropgave over de afgelopen 12 maanden
  • jaarcijfers over de afgelopen drie jaar (bij zelfstandigen of DGA’s)
  • het geldende ouderschapsplan of de bestaande rechterlijke beschikking
  • bewijs van de gewijzigde zorgverdeling (bijv. schoolroosters, verklaringen)
  • specificatie van bijzondere kindkosten die buiten de tabelwaarde vallen (opvang, medisch, school)
• Timing
  Een rechterlijke beschikking gaat in de meeste gevallen in op de datum van indiening van het verzoekschrift. Hoe eerder u een verzoek indient, hoe eerder een eventuele wijziging ingaat. Uitstel kost u feitelijk geld als de situatie u recht geeft op een lagere of hogere bijdrage.
• Afspraken vastleggen
  Maak onderling gemaakte afspraken altijd schriftelijk en leg ze ter bekrachtiging voor aan de rechter. Een mondelinge afspraak of niet-bekrachtigde overeenkomst biedt geen bescherming als de andere ouder later terugkomt op de afspraken.
• Communicatie
  Een constructief gesprek met de andere ouder is in de meeste gevallen de snelste en goedkoopste route. Een advocaat of mediator kan daarin bemiddelen als direct contact moeizaam verloopt.

Wat kost het wijzigen van kinderalimentatie?

De kosten bestaan uit advocaatkosten en, bij een rechtbankprocedure, griffierecht. Overleg of mediation is in de meeste gevallen goedkoper dan een volledige rechtbankprocedure.

Afhankelijk van het inkomen kan in aanmerking worden gekomen voor gesubsidieerde rechtsbijstand (toevoeging). Een advocaat beoordeelt bij de intake of dat in uw situatie van toepassing is.

Geldt een niet-wijzigingsbeding bij kinderalimentatie?

Een niet-wijzigingsbeding heeft bij kinderalimentatie beperkte werking: bij ingrijpende wijzigingen kan de rechter het beding opzijzetten als het naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is dat de bijdrage ongewijzigd blijft (art. 1:401 lid 5 BW). De drempel voor een geslaagd wijzigingsverzoek ligt bij een dergelijk beding wel hoger.

Kinderalimentatie wijzigen in internationale situaties

Als een van de ouders in het buitenland woont, werkt of inkomen ontvangt uit het buitenland, moet eerst worden vastgesteld welke rechter bevoegd is en welk recht van toepassing is. In EU-verband biedt de Brussel IIb-Verordening (van toepassing vanaf 1 augustus 2022) een kader voor bevoegdheid. Het Haags Alimentatieprotocol van 2007 bepaalt welk recht van toepassing is op de berekening. Buiten de EU gelden andere verdragen, en is de erkenning van de uitspraak in het buitenland een zelfstandig aandachtspunt.

In EU-zaken is naast de Brussel IIb-Verordening ook de Alimentatieverordening (Verordening 4/2009) relevant. Deze verordening regelt de grensoverschrijdende inning en erkenning van beslissingen over kinderalimentatie binnen de EU. Bij twijfel over het bevoegde land of het toepasselijk recht is een juridische analyse noodzakelijk voordat in Nederland een verzoek wordt ingediend.

Simmelink Advocaten begeleidt ouders in grensoverschrijdende alimentatiezaken vanuit Maarssen. Cliënten woonachtig buiten Nederland, waaronder Nederlanders in het buitenland en expats in Nederland, worden veelal online begeleid via video.

Voorbeeld uit de praktijk

Ondernemer met structureel lager inkomen

Een ouder die na de scheiding als zelfstandige werkte, zag het inkomen gedurende twee jaar aanzienlijk dalen ten opzichte van het moment waarop de alimentatie was vastgesteld. De vraag was of de daling structureel was en in hoeverre de rechter zou uitgaan van het fictief inkomen. Op basis van de jaarcijfers over drie jaar werd beoordeeld wat als structureel beschikbaar inkomen kon worden aangemerkt, en of een herberekening conform de Trema-normen aan de orde was.

Gewijzigde zorgverdeling via overleg

De feitelijke zorgverdeling was in de loop van de jaren sterk verschoven: het kind verbleef inmiddels aanzienlijk meer bij de betalende ouder dan in het ouderschapsplan was vastgelegd. Daardoor sloot de zorgkorting in de oorspronkelijke berekening niet meer aan bij de werkelijke situatie. Beide ouders waren bereid tot overleg; op basis van de nieuwe verdeling werd een herberekening gemaakt en vastgelegd in een gewijzigd ouderschapsplan dat ter bekrachtiging aan de rechter werd voorgelegd.

Een ouder verhuist naar het buitenland

Na de verhuizing van de betalende ouder naar een land buiten de EU ontstond de vraag of de Nederlandse rechter bevoegd bleef om kennis te nemen van een wijzigingsverzoek. Omdat het woonland geen EU-lidstaat betrof, was niet de Brussel IIb-Verordening maar een ander verdragskader van toepassing. Eerst werd vastgesteld op welke grondslag Nederland bevoegd was en welk recht op de herberekening van toepassing was, voordat het wijzigingsverzoek kon worden ingediend.

Uw situatie bespreken?

Wilt u weten of uw situatie in aanmerking komt voor een wijziging? Bespreek uw situatie in een adviesgesprek of plan een intake als u al heeft besloten juridische begeleiding te willen.

Intakegesprek vs. adviesgesprek: Bij een intakegesprek starten wij de juridische begeleiding en wordt een dossier geopend. Bij een adviesgesprek bespreekt u uw situatie juridisch op uurtarief, zonder dat er verdere werkzaamheden volgen. Na uw aanmelding neemt ons secretariaat binnen een werkdag contact met u op.

Vertrouwen en kwaliteit

Simmelink Advocaten is aangesloten bij de Nederlandse Orde van Advocaten.
Lees meer over onze beoordelingen of bekijk hoe wij werken via onze werkwijze.