Kinderalimentatie wijzigen

Wanneer mag u kinderalimentatie wijzigen?

Kinderalimentatie wijzigen is mogelijk wanneer sprake is van een wijziging van omstandigheden in de zin van artikel 1:401 lid 1 BW. De verandering moet structureel zijn en van invloed op de draagkracht van de betalende ouder of op de behoefte van het kind. De rechter beoordeelt of de verandering groot genoeg en voldoende structureel is om een nieuwe berekening te rechtvaardigen.

Veelvoorkomende redenen om kinderalimentatie te wijzigen

• Inkomensverandering. Ontslag, promotie, arbeidsongeschiktheid, pensionering of sterk wisselend inkomen als zelfstandige.
• Verandering zorgverdeling. Meer of minder zorg voor de kinderen leidt tot andere kosten per ouder en een andere zorgkorting.
• Nieuwe partner of nieuw gezin. Hertrouwen of samenwonen met kinderen vergroot de onderhoudsverplichtingen van de betalende ouder, wat de draagkracht verlaagt.
• Hogere kosten van het kind. Duurdere opvang, school, medische kosten, kosten voor een beperking of topsport.
• Kind wordt 18 jaar. De onderhoudsplicht loopt door tot 21 jaar (artikel 1:395a BW), maar het kind ontvangt de bijdrage voortaan zelf en kan zelf wijziging verzoeken.
• Onjuiste gegevens bij vaststelling. Als de oorspronkelijke berekening op onjuiste of onvolledige informatie was gebaseerd.

Wanneer heeft een wijzigingsverzoek weinig kans?

Niet elk verzoek tot wijziging wordt door de rechter gehonoreerd. In dossiers Simmelink zien wij dat de kans op een geslaagde wijziging beperkt is bij vier patronen:

• Tijdelijke situatie. Bij een inkomensdaling die naar verwachting van korte duur is, bijvoorbeeld een tijdelijke WW-uitkering met goede herintreedkansen, past de rechter de alimentatie zelden aan.
• Marginale verschillen. Een herberekening die slechts een gering ander bedrag oplevert, weegt niet op tegen de kosten en moeite van een procedure.
• Vrijwillige inkomensdaling. Wanneer een ouder vrijwillig kiest om minder te werken of te stoppen, rekent de rechter met fictief inkomen: de verdiencapaciteit die redelijkerwijs behaald had kunnen worden. Een vrijwillige inkomensdaling levert in de regel geen grond voor verlaging op (Hoge Raad, ECLI:NL:HR:2011:BU1709). Bij ernstige gezondheidsklachten kan dat anders uitpakken.
• Onvoldoende onderbouwing. Zonder concrete bewijsstukken zoals belastingopgaven, loonstroken of jaarrekeningen is een herziening juridisch moeilijk te onderbouwen.

Hoe wordt de nieuwe kinderalimentatie berekend?

De nieuwe kinderalimentatie wordt berekend volgens de Tremanormen, de richtlijnen die Nederlandse rechtbanken hanteren. De berekening kent drie bouwstenen: de draagkracht van de betalende ouder, de behoefte van het kind en de verdeling van die kosten tussen de ouders.

Draagkracht van de betalende ouder

De draagkracht is het bedrag dat overblijft na aftrek van de vaste lasten van het netto inkomen. Daarbij worden woonlasten, zorgpremie en een forfaitair bedrag voor overige lasten meegenomen. Bij ondernemers en directeur-grootaandeelhouders weegt de gemiddelde winst over de afgelopen drie jaar zwaarder dan een momentopname van één jaar.

Behoefte van het kind

De behoefte wordt vastgesteld op basis van de NIBUD-tabellen, afgeleid van het vroegere gezinsinkomen van de ouders. Hoe hoger het vroegere gezinsinkomen, hoe hoger de vastgestelde behoefte. Bijzondere kosten zoals duurdere kinderopvang, schoolgeld, medische kosten of kosten voor een beperking worden bovenop de tabelwaarde opgeteld.

Verdeling tussen de ouders en zorgkorting

De kosten worden verdeeld naar draagkracht: de ouder met het hoogste inkomen draagt een groter deel bij. De zorgkorting wordt toegepast ten gunste van de ouder bij wie het kind ook verblijft. De korting bedraagt vijftien procent bij minimaal twee dagen zorg per twee weken, vijfentwintig procent bij twee tot drie dagen, en vijfendertig procent bij drie of meer dagen.

Kinderalimentatie wijzigen als ondernemer of DGA

Bij zelfstandigen en directeur-grootaandeelhouders wordt de draagkracht doorgaans bepaald op basis van de gemiddelde winst over de afgelopen drie jaar. Schommelend inkomen maakt de berekening complexer: de rechter kijkt naar wat structureel beschikbaar is, niet naar een uitzonderlijk goed of slecht jaar.

Bij een DGA wordt ook gekeken naar de verhouding tussen directeurssalaris en bedrijfsresultaat, en naar beschikbare kasstromen en reserveringen in de onderneming. In dossiers Simmelink zien wij dat de juridische presentatie van financiële gegevens vaker bepalend is voor de uitkomst dan de cijfers zelf: een herberekening die aansluit bij de structurele inkomenspositie weegt zwaarder dan een herberekening op basis van het meest recente jaar.

Hoe kunt u kinderalimentatie wijzigen?

Er zijn drie routes om kinderalimentatie aan te passen, afhankelijk van de mate van overeenstemming met de andere ouder.

1. In overleg

Wanneer beide ouders het eens zijn over een nieuwe bijdrage, kunnen zij de afspraken vastleggen in een gewijzigd ouderschapsplan. Overleg is de snelste en goedkoopste route. Vastlegging is essentieel: een mondelinge afspraak is juridisch niet afdwingbaar. Voor rechtskracht moet een rechter het nieuwe bedrag bekrachtigen.

2. Via mediation

Wanneer direct overleg moeizaam verloopt, kan een mediator het gesprek begeleiden. De mediator helpt beide ouders tot een evenwichtige oplossing te komen op basis van een nieuwe berekening volgens de Tremanormen. De uitkomst wordt vastgelegd in een overeenkomst en ter bekrachtiging aan de rechter voorgelegd.

3. Via de rechter

Lukt overleg niet, dan dient de advocaat een verzoekschrift tot wijziging in bij de rechtbank. De andere ouder krijgt gelegenheid tot verweer. De rechter beoordeelt de gewijzigde omstandigheden en stelt, indien van toepassing, een nieuwe bijdrage vast. Vaak geldt als ingangsdatum de datum van het verzoekschrift; de rechter kan daarvan gemotiveerd afwijken.

Wat gebeurt er als u niets doet?

Wanneer een bestaande alimentatieregeling niet meer aansluit bij de werkelijkheid maar geen van beide ouders actie onderneemt, blijft de oorspronkelijke beschikking of overeenkomst van kracht. De gevolgen verschillen per partij:

• Voor de betalende ouder. Betaalt u minder dan de vastgestelde bijdrage, dan kan de andere ouder de achterstand alsnog opeisen via het LBIO of een deurwaarder. Termijnen verjaren pas na vijf jaar (artikel 3:308 BW), zodat een aanzienlijke achterstand kan ontstaan.
• Voor de ontvangende ouder. Ontvangt u te weinig terwijl de situatie van de andere ouder is verbeterd, dan loopt u inkomsten mis die u bij tijdige actie had kunnen ontvangen.
• Financiële scheefgroei. Naarmate de tijd verstrijkt zonder aanpassing, groeit het verschil tussen de vastgestelde en de economisch juiste bijdrage. Een rechter kent zelden terugwerkende kracht toe tot voor de datum van het verzoekschrift.

Wat als de andere ouder niet meewerkt?

Wanneer de andere ouder weigert financiële informatie te verstrekken of een wijzigingsverzoek blokkeert, zijn juridische stappen mogelijk. Via de rechtbank kan de advocaat een verzoekschrift indienen waarin de rechter de andere ouder kan bevelen financiële informatie te overleggen. Weigering heeft gevolgen voor de positie van die ouder in de procedure: de rechter kan in dat geval uitgaan van een verondersteld inkomen.

Het Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen (LBIO) kan worden ingeschakeld wanneer de andere ouder een vastgestelde regeling niet nakomt. Het LBIO heeft bevoegdheid om betaling af te dwingen.

Geldt een niet-wijzigingsbeding bij kinderalimentatie?

Een niet-wijzigingsbeding heeft bij kinderalimentatie beperkte werking. Bij ingrijpende wijzigingen kan de rechter het beding opzijzetten wanneer het naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is dat de bijdrage ongewijzigd blijft (artikel 1:401 lid 5 BW). De drempel voor een geslaagd wijzigingsverzoek ligt bij een dergelijk beding wel hoger dan zonder beding.

Hoe werkt kinderalimentatie wijzigen bij internationale situaties?

Wanneer een van de ouders in het buitenland woont, werkt of inkomen ontvangt uit het buitenland, moet eerst worden vastgesteld welke rechter bevoegd is en welk recht van toepassing is. Binnen de EU bepaalt de Brussel II-bis-Verordening de bevoegdheid; voor de berekening geldt het Haags Alimentatieprotocol 2007. De Alimentatieverordening (EG nr. 4/2009) regelt de grensoverschrijdende inning en erkenning van beslissingen binnen de EU.

Buiten de EU gelden andere verdragen, en is de erkenning van de Nederlandse uitspraak in het buitenland een zelfstandig aandachtspunt. In dossiers Simmelink zien wij dat de keuze van het bevoegde forum vaker bepalend is voor de uitkomst dan de inhoudelijke berekening: verschillende rechtsstelsels kennen uiteenlopende regels voor draagkrachtberekening en zorgkorting. Lees meer over internationaal familierecht.

Wat kost het wijzigen van kinderalimentatie?

De kosten bestaan uit advocaatkosten en, bij een rechtbankprocedure, het griffierecht. Het griffierecht 2026 voor een verzoekschrift in alimentatiezaken bedraagt €341 voor particulieren met een inkomen boven de toevoegingsgrens. Bij overleg of mediation blijven de kosten lager dan bij een volledige rechtbankprocedure. Afhankelijk van het inkomen kan in aanmerking worden gekomen voor gesubsidieerde rechtsbijstand via de Raad voor Rechtsbijstand. Lees meer over tarieven en kosten.

Voorbeelden uit de praktijk

Ondernemer met structureel lager inkomen

Een ouder die na de scheiding als zelfstandige werkte, zag het inkomen gedurende twee jaar aanzienlijk dalen ten opzichte van het moment waarop de alimentatie was vastgesteld. De vraag was of de daling structureel was en in hoeverre de rechter zou uitgaan van het fictief inkomen op basis van eerdere verdiencapaciteit.

Op basis van de jaarcijfers over drie jaar werd beoordeeld wat als structureel beschikbaar inkomen kon worden aangemerkt. De juridische presentatie richtte zich op de aantoonbare oorzaken van de inkomensdaling, de marktontwikkelingen in de specifieke branche en de inspanningen van de ondernemer om het inkomen op peil te houden. Een herberekening conform de Tremanormen vormde de basis voor het wijzigingsverzoek.

Gewijzigde zorgverdeling vastgelegd via overleg

De feitelijke zorgverdeling was in de loop van de jaren sterk verschoven: het kind verbleef inmiddels aanzienlijk meer bij de betalende ouder dan in het ouderschapsplan was vastgelegd. Daardoor sloot de zorgkorting in de oorspronkelijke berekening niet meer aan bij de werkelijke situatie.

Beide ouders waren bereid tot overleg. Op basis van de nieuwe verdeling werd een herberekening gemaakt waarbij de zorgkorting van de betalende ouder werd verhoogd van vijfentwintig naar vijfendertig procent. De gewijzigde regeling werd vastgelegd in een aangepast ouderschapsplan dat ter bekrachtiging aan de rechter werd voorgelegd, zodat de regeling rechtskracht kreeg.

Een ouder verhuist naar het buitenland

Na de verhuizing van de betalende ouder naar een land buiten de EU ontstond de vraag of de Nederlandse rechter bevoegd bleef om kennis te nemen van een wijzigingsverzoek. Omdat het woonland geen EU-lidstaat betrof, was niet de Brussel II-bis-Verordening maar een ander verdragskader van toepassing.

De juridische analyse richtte zich eerst op de bevoegdheidsvraag en het toepasselijke recht, voordat het wijzigingsverzoek inhoudelijk werd uitgewerkt. De keuze om in Nederland te procederen werd onderbouwd vanuit de gewone verblijfplaats van het kind en de eerdere Nederlandse beschikking. Pas na vaststelling van het juridische kader werd de inhoudelijke herberekening volgens de Tremanormen opgesteld.

Vertrouwen en kwaliteit

Simmelink Advocaten is aangesloten bij de Nederlandse Orde van Advocaten.
Lees meer over onze beoordelingen of bekijk hoe wij werken via onze werkwijze.