In het kort
Een geregistreerd partnerschap kan worden ontbonden:
- zonder rechter als er geen minderjarige kinderen zijn en beide partners instemmen
- via de rechtbank als er minderjarige kinderen zijn of geen overeenstemming
- met afspraken over vermogen, woning, pensioen en alimentatie
- met een verplicht ouderschapsplan bij minderjarige kinderen
- onder Nederlands recht, tenzij internationale regels anders bepalen
Dit is algemene informatie, geen individueel juridisch advies.
Wat betekent ontbinding van een geregistreerd partnerschap?
Een geregistreerd partnerschap is een wettelijk erkende relatievorm. De ontbinding beëindigt deze juridische band. De ontbinding is geregeld in Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek.
De gevolgen kunnen onder meer zijn:
- verdeling van gemeenschappelijk vermogen
- afwikkeling van de gezamenlijke woning
- toepassing van de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding
- afspraken over partner- en kinderalimentatie
Afhankelijk van de omstandigheden kan de ontbinding plaatsvinden zonder rechter of via een gerechtelijke procedure.
Verschil tussen echtscheiding en ontbinding van een geregistreerd partnerschap
Hoewel de juridische gevolgen vaak vergelijkbaar zijn, bestaan er procedurele verschillen tussen een huwelijk en een geregistreerd partnerschap.
Belangrijke verschillen:
- Een huwelijk eindigt altijd via de rechtbank.
- Een geregistreerd partnerschap kan zonder rechter worden ontbonden als er geen minderjarige kinderen zijn.
- Bij minderjarige kinderen is in beide situaties een ouderschapsplan verplicht.
- Vermogensverdeling en pensioenverevening verlopen doorgaans volgens dezelfde wettelijke regels.
- Bij een gerechtelijke procedure is in beide gevallen een advocaat verplicht.
In veel gevallen zijn de financiële en praktische gevolgen dus vergelijkbaar, maar de procedure kan verschillen. Dat verschil kan bepalend zijn voor de gekozen route.
Wanneer is een rechter verplicht?
Ontbinding zonder rechter
Een ontbinding zonder rechter is mogelijk als:
- er geen minderjarige kinderen zijn
- beide partners instemmen met beëindiging
- afspraken schriftelijk worden vastgelegd via een advocaat
- de overeenkomst wordt ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand
Ontbinding via de rechtbank
Een gerechtelijke procedure is verplicht wanneer:
- er minderjarige kinderen zijn
- één van de partners niet meewerkt
- er geschil bestaat over alimentatie, zorgverdeling of vermogen
- de gemaakte afspraken rechterlijke toetsing vereisen
Vaak beoordeelt de rechter of de belangen van minderjarige kinderen voldoende zijn gewaarborgd en of afspraken juridisch correct zijn vastgelegd.
Hoe verloopt de ontbinding stap voor stap?
Stap 1 – Inventarisatie
In kaart wordt gebracht:
- partnerschapsvoorwaarden of gemeenschap van goederen
- vermogen en schulden
- woning
- pensioenrechten
- kinderen
Stap 2 – Vastleggen van afspraken
In veel gevallen worden afspraken vastgelegd in een convenant of beëindigingsovereenkomst.
Stap 3 – Procedure bij de rechtbank (indien nodig)
Bij minderjarige kinderen of geschil wordt een verzoekschrift ingediend bij de rechtbank. Beide partners worden in de gelegenheid gesteld hun standpunt toe te lichten.
Stap 4 – Uitspraak en inschrijving
Na uitspraak volgt inschrijving in de registers van de burgerlijke stand. Pas daarna is het geregistreerd partnerschap juridisch beëindigd.
Kinderen, alimentatie en ouderschapsplan
Wanneer er minderjarige kinderen zijn, is een ouderschapsplan wettelijk verplicht.
Hierin staan onder meer:
- zorgverdeling
- informatie-uitwisseling
- kinderalimentatie
Afhankelijk van de omstandigheden kan ook partneralimentatie aan de orde zijn.
Lees meer over
Vermogen, woning en pensioen
Bij ontbinding moet het vermogen worden verdeeld.
Dit hangt onder meer af van:
- gemeenschap van goederen of partnerschapsvoorwaarden
- gezamenlijke woning
- onderneming
- schulden
Ook pensioenrechten worden vaak verevend volgens wettelijke regels.
Wat gebeurt er met schulden?
Bij ontbinding van een geregistreerd partnerschap worden niet alleen bezittingen verdeeld, maar ook schulden.
Afhankelijk van de vermogensregeling kan sprake zijn van:
- gezamenlijke aansprakelijkheid
- privé-schulden
- ondernemingsschulden
- fiscale verplichtingen
In veel gevallen is het belangrijk om zorgvuldig vast te stellen wie waarvoor aansprakelijk blijft. Onvoldoende duidelijke afspraken kunnen later tot juridische discussies leiden.
Dit is algemene informatie; iedere situatie vraagt om een eigen beoordeling.
Meer hierover:
Internationale situaties
Wanneer één van de partners in het buitenland woont of een andere nationaliteit heeft, kan internationaal privaatrecht van toepassing zijn.
Dan moet eerst worden vastgesteld:
- welke rechter bevoegd is
- welk recht van toepassing is
Dit hangt af van woonplaats, verblijfplaats en Europese regelgeving.
Meer informatie vindt u op
Hoe lang duurt het ontbinden van een geregistreerd partnerschap?
De duur van de ontbinding hangt af van de gekozen route en de mate van overeenstemming.
- Zonder rechter kan de ontbinding relatief snel verlopen, mits afspraken volledig zijn vastgelegd.
- Via de rechtbank hangt de duur onder meer af van de planning van de zitting, eventuele verweren en de complexiteit van de afspraken.
Bij internationale situaties kan eerst een bevoegdheidsvraag moeten worden beantwoord, wat extra tijd kan vergen.
In veel gevallen is duidelijkheid vooraf over de gekozen route bepalend voor de doorlooptijd.
Wat zijn de kosten van ontbinding?
De kosten van het ontbinden van een geregistreerd partnerschap hangen af van de gekozen route en de complexiteit van de situatie.
In veel gevallen spelen de volgende kosten een rol:
- advocaatkosten
- griffierecht bij een gerechtelijke procedure
- eventuele mediationkosten
- kosten voor het opstellen van overeenkomsten
Wanneer volledige overeenstemming bestaat en geen rechter nodig is, kunnen de kosten beperkter blijven dan bij een procedure met geschil.
Dit is algemene informatie. De daadwerkelijke kosten verschillen per situatie.
Scenario’s: overleg, mediation of procedure
De wijze waarop een geregistreerd partnerschap wordt ontbonden, hangt vooral af van de mate van overeenstemming.
Overleg – geschikt bij volledige overeenstemming
Wanneer beide partners bereid zijn om afspraken te maken, kan de ontbinding gestructureerd en zonder rechter plaatsvinden (mits geen minderjarige kinderen).
Afspraken worden vastgelegd in een beëindigingsovereenkomst en ingeschreven bij de burgerlijke stand.
Mediation – bij bereidheid tot overleg maar spanningen in communicatie
Wanneer communicatie moeilijk verloopt, maar beide partners wel tot afspraken willen komen, kan mediation uitkomst bieden.
De mediator begeleidt het overleg over:
- vermogensverdeling
- zorgregeling
- alimentatie
- praktische afspraken
De afspraken worden juridisch vastgelegd en indien nodig aan de rechtbank voorgelegd.
Procedure – noodzakelijk bij geschil of minderjarige kinderen
Wanneer geen overeenstemming mogelijk is of wanneer er minderjarige kinderen zijn, wordt een verzoekschrift bij de rechtbank ingediend.
De rechter beoordeelt onder meer:
- het ouderschapsplan
- alimentatieafspraken
- redelijkheid van de vermogensverdeling
Vaak toetst de rechtbank of afspraken voldoen aan wettelijke criteria en het belang van het kind.
Internationale situatie – eerst bevoegdheid vaststellen
Bij internationale aspecten moet eerst worden vastgesteld:
- welke rechter bevoegd is
- welk recht van toepassing is
Deze bevoegdheidsvraag kan bepalend zijn voor het verdere traject.
Voorbeelden uit de praktijk
In vergelijkbare dossiers zien wij regelmatig dat pensioenverevening, schulden of fiscale gevolgen pas later aandacht krijgen. Juist deze onderdelen vragen om duidelijke vastlegging om toekomstige discussies te voorkomen.
1. Ontbinding zonder rechter, met financiële afwikkeling
Een stel zonder minderjarige kinderen wilde het geregistreerd partnerschap beëindigen. Er was overeenstemming over de hoofdlijnen, maar bij inventarisatie bleek dat ook pensioenverevening, gezamenlijke schulden en fiscale gevolgen moesten worden meegenomen.
Door deze elementen juridisch zorgvuldig in de beëindigingsovereenkomst op te nemen, kon de ontbinding zonder rechter plaatsvinden. In veel zaken blijkt dat een volledige financiële inventarisatie latere geschillen voorkomt.
2. Minderjarige kinderen en toetsing door de rechtbank
Bij een partnerschap met twee minderjarige kinderen bestond discussie over de zorgverdeling en hoogte van kinderalimentatie. Omdat er kinderen betrokken waren, was een gerechtelijke procedure noodzakelijk.
De rechtbank toetste het ouderschapsplan aan wettelijke criteria en stelde aanvullende vragen over de praktische uitvoerbaarheid. Pas nadat was vastgesteld dat de belangen van de kinderen voldoende waren gewaarborgd, werd de ontbinding uitgesproken.
Dit voorbeeld laat zien dat de rechter vooral toetst op zorgvuldigheid en wettelijke uitgangspunten.
3. Internationale bevoegdheid als eerste stap
Een partnerschap was in Nederland geregistreerd, maar één van de partners woonde inmiddels in het buitenland. Vooraf moest worden vastgesteld welke rechter bevoegd was en welk recht van toepassing was.
Op basis van de verblijfplaats en Europese regelgeving werd geconcludeerd dat de Nederlandse rechter bevoegd was. Daarna kon de ontbindingsprocedure worden gestart.
In internationale dossiers is deze bevoegdheidsvraag vaak bepalend voor het verdere verloop.
Onze advocaten
Het team van Simmelink Advocaten is gespecialiseerd in familierecht, internationaal familierecht en erfrecht.
De advocaten combineren juridische deskundigheid met internationale ervaring.
Cliënten worden begeleid door één vaste advocaat die het gehele proces overziet en discreet communiceert.
Een gespecialiseerde advocaat is essentieel bij complexe financiële situaties of internationale componenten.
Ons doel: juridisch juiste, uitvoerbare afspraken die rust en duidelijkheid brengen.
Carla Simmelink – Advocaat familierecht, internationaal familierecht en erfrecht
Advocaat familierecht, internationaal familierecht en erfrecht
Valerie Lingg – Advocaat familierecht, internationaal familierecht
Advocaat familierecht, internationaal familierecht
Eva Zaunbrecher-Boschloo – Advocaat familierecht, internationaal familierecht
Advocaat (internationaal) familierecht
Onze advocaten zijn benaderbaar, reageren snel en houden u voortdurend op de hoogte van de voortgang van uw zaak.
Veelgestelde vragen
De procedures lijken op elkaar. Het belangrijkste verschil is dat ontbinding zonder rechter mogelijk is als er geen minderjarige kinderen zijn. Afhankelijk van de omstandigheden zijn de verdere gevolgen vergelijkbaar.
Bij een procedure via de rechtbank is een advocaat verplicht. Zonder rechter verloopt de ontbinding eveneens via een advocaat die de overeenkomst opstelt en laat inschrijven.
De kosten hangen af van de gekozen route en de complexiteit van de situatie. Griffierecht, advocaatkosten en eventuele mediationkosten kunnen een rol spelen.
Ja, bij minderjarige kinderen is een ouderschapsplan wettelijk verplicht. De rechter beoordeelt of dit plan voldoet aan de wettelijke eisen.
Afhankelijk van woonplaats en toepasselijk recht moet soms eerst de internationale bevoegdheid worden vastgesteld. Dit kan invloed hebben op het verloop van het traject.
De duur hangt af van overeenstemming tussen partners en de gekozen route. Zonder rechter kan het traject sneller verlopen. Bij een procedure via de rechtbank spelen zittingsplanning en eventuele geschillen een rol.
Schulden worden in beginsel verdeeld volgens de vermogensregeling die van toepassing is. Afhankelijk van de omstandigheden kan sprake blijven van gezamenlijke aansprakelijkheid. Zorgvuldige vastlegging is daarom belangrijk.
Na inschrijving van de ontbinding in de registers van de burgerlijke stand is het geregistreerd partnerschap juridisch beëindigd. Daarna kan een nieuw huwelijk of geregistreerd partnerschap worden aangegaan.
Vertrouwen en kwaliteit
Simmelink Advocaten is aangesloten bij de Nederlandse Orde van Advocaten.
Lees meer over onze beoordelingen of bekijk hoe wij werken via onze werkwijze.
Ontbinden zonder rechter of via procedure?
Wilt u weten welke route in uw situatie passend is?
Wij geven u overzicht, juridische duidelijkheid en inzicht in de vervolgstappen.
Of neem telefonisch contact op via: 030 – 30 787 32
