In het kort
Bij het beëindigen van een samenwoonrelatie gelden andere regels dan bij een echtscheiding. Ongehuwd samenwonenden hebben minder wettelijke bescherming en zijn in veel gevallen aangewezen op hun samenlevingscontract of onderlinge afspraken.
- Een samenlevingscontract is leidend bij de afwikkeling: de daarin gemaakte afspraken over vermogen, woning en kinderen bepalen de juridische route.
- Zonder samenlevingscontract zijn er weinig wettelijke verplichtingen, maar bij kinderen gelden altijd wettelijke verplichtingen rond ouderschapsplan en kinderalimentatie.
- Bij een gezamenlijke koopwoning moet worden bepaald wie de woning overneemt of dat de woning wordt verkocht, ongeacht of er een samenlevingscontract is.
- Partneralimentatie bestaat niet automatisch bij samenwonenden, tenzij dit in het samenlevingscontract is afgesproken.
- Afhankelijk van de omstandigheden kunnen mediation of juridische begeleiding helpen bij het maken van afspraken die voor beiden houdbaar zijn.
Wat regelt een samenlevingscontract?
Een samenlevingscontract bevat de afspraken die partners bij aanvang van de samenwoning hebben gemaakt over:
- De verdeling van bezittingen, vermogen en schulden bij beëindiging van de relatie.
- De omgang met de gezamenlijke woning.
- Een eventuele partneralimentatie, als een van de partners financieel afhankelijk is.
- De kosten van de gemeenschappelijke huishouding.
Is er geen samenlevingscontract, of zijn bepaalde onderwerpen daarin niet geregeld, dan moeten partners onderling afspraken maken. Er zijn in dat geval weinig wettelijke verplichtingen, met uitzondering van de regels rondom kinderen.
Kinderen bij het beëindigen van samenwoning
Hebben partners gezamenlijk gezag over minderjarige kinderen, dan gelden bij het beëindigen van de relatie dezelfde wettelijke verplichtingen als bij een echtscheiding:
Ouderschapsplan
Partners met gezamenlijk gezag zijn verplicht een ouderschapsplan op te stellen. Daarin worden afspraken vastgelegd over gezag, verblijf, omgang en informatieverstrekking. Anders dan bij een echtscheiding hoeft het ouderschapsplan bij ongehuwd samenwonenden niet aan de rechter te worden voorgelegd, tenzij er een geschil is.
Kinderalimentatie
Bij kinderen jonger dan 21 jaar die hoofdzakelijk bij een van de ouders verblijven, heeft de andere ouder een financiële bijdrage te leveren. De hoogte van de kinderalimentatie is afhankelijk van de draagkracht van de betaler en de behoefte van het kind.
Geen automatische partneralimentatie
Anders dan bij een huwelijk bestaat partneralimentatie bij samenwoners niet van rechtswege. Partneralimentatie is alleen verschuldigd als dit uitdrukkelijk in het samenlevingscontract is opgenomen.
De woning bij beëindiging samenwoning
Koopwoning
Bij een gezamenlijke koopwoning moet worden bepaald wie de woning overneemt of dat de woning wordt verkocht. Neemt een van de partners de woning over, dan ontvangt de ander doorgaans de helft van de overwaarde en moet de overblijvende partner de hypotheek op eigen naam zetten. De bank beoordeelt of dit financieel haalbaar is.
Als een partner meer vermogen heeft geïnvesteerd in de woning dan de ander, of als er discussie is over de verdeling van de gemeenschappelijke kosten, kan een advocaat of mediator helpen om tot een heldere verdeling te komen.
Huurwoning
Bij een huurwoning zijn de rechten afhankelijk van de tenaamstelling van het huurcontract:
- Staat de huurwoning op beider namen, dan hebben beiden het recht om te blijven. Wil een van de partners de woning overnemen, dan is toestemming van de verhuurder vereist.
- Staat de woning op een naam maar is de ander medehuurder, dan kunnen beiden aanspraak maken op het huurrecht. Vertrek moet schriftelijk worden meegedeeld aan de verhuurder.
- Staat de woning alleen op een naam, dan heeft de ander in beginsel geen recht op de woning. De rechter kan in uitzonderlijke gevallen het huurrecht toewijzen aan de ouder bij wie de kinderen verblijven.
Vermogen en bezittingen verdelen
Bij het beëindigen van een samenwoonrelatie moet ook het gezamenlijk opgebouwde vermogen worden verdeeld. Denk aan:
- Gezamenlijke bankrekeningen en spaarrekeningen.
- Gezamenlijk aangeschafte inboedel en waardevolle bezittingen.
- Schulden en lopende leningen die gezamenlijk zijn aangegaan.
Heeft u een samenlevingscontract, dan zijn de daarin gemaakte afspraken over de vermogensverdeling leidend. Zonder contract moeten partners dit onderling regelen. Als een van de partners meer heeft bijgedragen aan de opbouw van gezamenlijk vermogen, kan dit aanleiding geven tot een vergoedingsrecht. Afhankelijk van de omstandigheden is juridische begeleiding aan te raden.
Wanneer is juridische begeleiding verstandig?
Juridische begeleiding bij het beëindigen van een samenwoonrelatie is met name zinvol wanneer:
- Er een gezamenlijke koopwoning is met overwaarde of een hypotheek.
- Er kinderen zijn met vragen over gezag, verblijf of alimentatie.
- Er geen samenlevingscontract is en er discussie ontstaat over de vermogensverdeling.
- Een van de partners heeft meer geïnvesteerd dan de ander en aanspraak maakt op een vergoeding.
- Er schulden zijn die gezamenlijk zijn aangegaan.
Een adviesgesprek biedt inzicht in uw juridische positie en de stappen die in uw situatie van toepassing zijn.
Uit de praktijk
In een zaak begeleide Simmelink Advocaten een samenwonend stel dat geen samenlevingscontract had bij het beëindigen van hun relatie. Er was discussie over de verdeling van de gezamenlijke koopwoning en de vraag of een van de partners een vergoeding toekwam voor extra investeringen. Door de situatie juridisch in kaart te brengen en de waardeontwikkeling van de woning te analyseren, kon een onderbouwde verdeling worden voorgesteld die door beide partijen werd aanvaard. Elke situatie vraagt om een eigen beoordeling.
Geschreven door Carla Simmelink, advocaat familierecht bij Simmelink Advocaten.
Onze advocaten
Het team van Simmelink Advocaten is gespecialiseerd in familierecht, internationaal familierecht en erfrecht.
De advocaten combineren juridische deskundigheid met internationale ervaring.
Cliënten worden begeleid door één vaste advocaat die het gehele proces overziet en discreet communiceert.
Een gespecialiseerde advocaat is essentieel bij complexe financiële situaties of internationale componenten.
Ons doel: juridisch juiste, uitvoerbare afspraken die rust en duidelijkheid brengen.
Carla Simmelink – Advocaat familierecht, internationaal familierecht en erfrecht
Advocaat familierecht, internationaal familierecht en erfrecht
Valerie Lingg – Advocaat familierecht, internationaal familierecht
Advocaat familierecht, internationaal familierecht
Eva Zaunbrecher-Boschloo – Advocaat familierecht, internationaal familierecht
Advocaat (internationaal) familierecht
Cliënten worden begeleid door een vaste advocaat, die het gehele dossier overziet en discreet communiceert.
Veelgestelde vragen
Niet van rechtswege. Bij samenwonenden bestaat partneralimentatie alleen als dit uitdrukkelijk is afgesproken in het samenlevingscontract. Dit verschilt van een huwelijk, waarbij de wet een onderhoudsverplichting kent. Afhankelijk van de omstandigheden kan juridisch advies duidelijkheid geven over uw positie.
Ja, als u gezamenlijk gezag heeft over minderjarige kinderen. Het ouderschapsplan bevat afspraken over gezag, verblijf, omgang en kinderalimentatie. Anders dan bij een echtscheiding hoeft het plan bij ongehuwd samenwonenden niet aan de rechtbank te worden voorgelegd, tenzij er een geschil is waarover de rechter moet beslissen.
Zonder samenlevingscontract zijn er weinig wettelijke verplichtingen bij het beëindigen van de relatie, met uitzondering van de regels rondom kinderen. Partners moeten dan zelf afspraken maken over de woning, vermogen en eventuele alimentatie. Mediation of juridische begeleiding kan helpen om tot afspraken te komen die voor beiden houdbaar zijn.
Dat hangt af van de eigendomssituatie en de afspraken in het samenlevingscontract. Zijn beiden eigenaar, dan besluiten beiden over de woning. Wil een van de partners de woning overnemen, dan moet de ander worden uitgekocht op basis van de actuele waarde, en moet de bank instemmen met de nieuwe hypotheeksituatie. Afhankelijk van de omstandigheden zijn meerdere oplossingen mogelijk.
Als partners er onderling niet uitkomen, kan de rechter worden gevraagd een beslissing te nemen over de verdeling van de woning of andere bezittingen. Een advocaat kan een verzoek indienen en uw positie bij de rechtbank bepleiten. Afhankelijk van de omstandigheden kan mediation eerst een zinvolle stap zijn.
Vertrouwen en kwaliteit
Simmelink Advocaten is aangesloten bij de Nederlandse Orde van Advocaten.
Lees meer over onze beoordelingen of bekijk hoe wij werken via onze werkwijze.
Heeft u vragen over het beëindigen van uw samenwoonrelatie?
Neem contact op om uw situatie en positie in kaart te laten brengen.
Neem contact op Vraag een second opinion aanOf neem telefonisch contact op via: 030 – 30 787 32
