Ouderschapsplan

Wat staat er in een ouderschapsplan?

Een ouderschapsplan bevat minimaal drie verplichte onderdelen: afspraken over de zorgverdeling, over de kinderalimentatie en over de uitwisseling van informatie tussen ouders. Daarnaast kunnen ouders aanvullende afspraken opnemen die passen bij hun situatie.

Zorgverdeling.

De zorgverdeling regelt hoe de tijd en opvoedingstaken tussen ouders worden verdeeld. Daarin staan afspraken over de dagelijkse zorg, de verdeling van schoolvakanties en feestdagen, en de regeling bij ziekte of bijzondere omstandigheden. Bij co-ouderschap wordt een gelijke verdeling vastgelegd; bij een hoofdverblijfplaatsregeling woont het kind bij één ouder en heeft de andere ouder omgang op vaste momenten.

Kinderalimentatie.

Het ouderschapsplan bevat afspraken over de financiële bijdrage van elke ouder aan de kosten van verzorging en opvoeding. De hoogte wordt bepaald aan de hand van de behoefte van het kind en de draagkracht van beide ouders, conform de Tremanormen van het LBIO. De jaarlijkse indexering geldt automatisch tenzij ouders anders overeenkomen. Voor 2026 bedraagt de indexering 4,6 procent.

Informatie en communicatie.

Ouders leggen vast hoe zij elkaar informeren over belangrijke beslissingen rond school, medische zorg, sport en buitenschoolse activiteiten. Ook afspraken over hoe en hoe vaak ouders contact hebben over de kinderen, horen in dit onderdeel.

Aanvullende afspraken.

Naast de verplichte onderdelen kunnen ouders afspraken opnemen over reizen naar het buitenland, het beheer van het paspoort van het kind, de omgang met nieuwe partners en een evaluatiemoment om het plan na verloop van tijd te herzien. In dossiers Simmelink zien wij dat heldere aanvullende afspraken later discussie voorkomen, vooral rond paspoort en internationaal reizen.

Wanneer is een ouderschapsplan verplicht?

Een ouderschapsplan is wettelijk verplicht in vier situaties:

• bij een echtscheiding met minderjarige kinderen (artikel 815 lid 2 Rv);
• bij ontbinding van een geregistreerd partnerschap met minderjarige kinderen;
• bij scheiding van tafel en bed met minderjarige kinderen;
• bij beëindiging van de samenwoning door ongehuwde ouders die gezamenlijk gezag uitoefenen.

De rechtbank beoordeelt bij echtscheiding of het plan volledig en evenwichtig is. Een onvolledig of niet-ondertekend plan wordt door de rechter aangehouden tot ouders alsnog tot afspraken komen of een rechterlijke regeling wordt getroffen.

Welke samenhang heeft het ouderschapsplan met gezag en alimentatie?

Het ouderschapsplan hangt nauw samen met andere afspraken binnen het familierecht en moet daarmee in lijn zijn opgesteld:

• Gezag. Gezag bepaalt wie juridische beslissingsbevoegdheid heeft over het kind. Bij gezamenlijk gezag nemen beide ouders gezamenlijk beslissingen over zaken zoals school en medische behandeling.
• Zorgverdeling. Zorgverdeling regelt de feitelijke tijdsbesteding tussen ouders. Co-ouderschap is een vorm waarbij beide ouders ongeveer evenveel zorgtijd hebben.
• Kinderalimentatie. Kinderalimentatie zorgt voor een evenwichtige verdeling van de kosten van verzorging en opvoeding, gebaseerd op de Tremanormen.

De rechter beoordeelt of deze drie onderdelen op elkaar aansluiten, met het belang van het kind als uitgangspunt. In dossiers Simmelink zien wij dat onderlinge inconsistentie tussen gezag, zorgverdeling en kinderalimentatie de meest voorkomende reden is voor aanvullende vragen vanuit de rechtbank.

Hoe beoordeelt de rechter het ouderschapsplan?

De rechter toetst het ouderschapsplan op vier punten:

• beide ouders hebben aan het plan meegewerkt;
• het plan is evenwichtig opgesteld;
• het plan voldoet aan de wettelijke eisen voor zorgverdeling, kinderalimentatie en informatievoorziening;
• het belang van het kind is voldoende gewaarborgd.

Als het plan onvolledig of onduidelijk is, kan de rechter aanpassingen vragen of zelf een regeling treffen op grond van artikel 1:253a BW. In de praktijk wegen rechters bij geschillen over zorgverdeling drie factoren: de bestaande zorgrol van elke ouder, de praktische haalbaarheid (werk, woonplaats, school) en de leeftijd en wensen van het kind.

Welke route past bij uw situatie: overleg, mediation of procedure?

Overleg of mediation.

Veel ouders stellen het plan samen op onder begeleiding van een mediator of advocaat. Deze route past bij ouders die nog kunnen overleggen en bereid zijn gezamenlijk tot afspraken te komen. De doorlooptijd is korter en partijen houden meer regie over de uitkomst.

Procedure bij de rechtbank.

Wanneer overleg niet lukt, wordt het ouderschapsplan onderdeel van de echtscheidingsprocedure. De rechter kan vragen om aanvullende informatie, aanpassingen voorstellen of zelf een regeling treffen. Bij gebrek aan overeenstemming op één onderdeel zien wij vaker dat een gecombineerde aanpak werkt: overleg waar het kan, een rechterlijke beslissing waar het moet.

Internationale situaties.

Bij ouders die in verschillende landen wonen, bepaalt het Haags Kinderbeschermingsverdrag 1996 welke autoriteit bevoegd is voor maatregelen ter bescherming van het kind. Binnen Europa geldt aanvullend Brussel II-ter. In beginsel is de Nederlandse rechter bevoegd als het kind hier gewone verblijfplaats heeft. Lees meer op de pagina internationaal familierecht.

Voorbeelden uit de praktijk

Flexibele zorgregeling bij wisselend werkpatroon

Een ouderpaar wendde zich tot ons waarbij één ouder wekelijks in het buitenland werkte. De bestaande werkroosters wisselden per maand en vroegen om een zorgregeling die niet vastlag op een vaste week-week-structuur, zonder dat de continuïteit voor de kinderen in het geding kwam.

De juridische analyse richtte zich op de combinatie van een rolling base-zorgkalender met heldere informatievoorziening en een terugvalregeling voor onverwachte wijzigingen. Voor onderwijs en medische zorg werd een doorslaggevende beslissingsrol per onderwerp toegewezen om bij afwezigheid van één ouder besluitvaardigheid te behouden.

Co-ouderschap met gelijke zorgverdeling

Een ander ouderpaar koos bewust voor co-ouderschap met gelijke zorgverdeling. Beide ouders woonden binnen tien minuten reisafstand van de school van de kinderen en wilden volledig gelijkwaardig betrokken blijven bij de dagelijkse zorg.

De juridische uitwerking richtte zich op de duidelijke verdeling van schoolvakanties, feestdagen en buitenschoolse activiteiten, plus een evaluatiemoment na twee jaar. De kinderalimentatie werd berekend volgens de Tremanormen op basis van het verschil in draagkracht en de bestaande zorgverdeling, niet op basis van een hoofdverblijfplaats.

Wijziging na verhuizing van een ouder

In een derde dossier woonden de ouders na de scheiding eerst dichtbij elkaar. Een paar jaar later kreeg één ouder een functie in een andere regio, waardoor de bestaande zorgverdeling niet langer praktisch uitvoerbaar was.

De juridische beoordeling richtte zich op de vraag of de inkomensverbetering een wezenlijke wijziging van omstandigheden vormde in de zin van artikel 1:401 BW, en hoe de zorgverdeling kon worden herijkt zonder de continuïteit voor de kinderen te verstoren. Een herziening in onderling overleg, vastgelegd in een gewijzigd ouderschapsplan, voorkwam een procedure.

Hoe kunnen wij u helpen?

Bij het opstellen, beoordelen of wijzigen van een ouderschapsplan kunt u twee routes kiezen, afhankelijk van waar u staat in uw besluitvorming.

Adviesgesprek

Voor wie nog wil weten welke route past, welke afspraken gangbaar zijn en wat de juridische gevolgen zijn van bepaalde keuzes. In een adviesgesprek brengen wij uw situatie juridisch in kaart en bespreken wij welke routes er zijn. Het gesprek wordt afgerekend op uurtarief, zonder dat er verdere werkzaamheden volgen tenzij u dat wenst. Lees meer over het adviesgesprek.

Intake

Voor wie heeft besloten dat juridische begeleiding nodig is, hetzij voor het opstellen van een nieuw ouderschapsplan, hetzij voor wijziging van een bestaand plan of een geschil over naleving. Bij een intakegesprek starten wij de juridische begeleiding en wordt een dossier geopend.

Na uw aanmelding neemt ons secretariaat binnen een werkdag contact met u op om de juiste route te bespreken en in te plannen.

Vertrouwen en kwaliteit

Simmelink Advocaten is aangesloten bij de Nederlandse Orde van Advocaten.
Lees meer over onze beoordelingen of bekijk hoe wij werken via onze werkwijze.