Erfenis met schulden

Wat is een erfenis met schulden?

Een nalatenschap bestaat niet alleen uit bezittingen. Een erfenis met schulden doet zich voor wanneer de overledene naast vermogen ook financiële verplichtingen nalaat. Dat kunnen bekende schulden zijn, maar ook verplichtingen die pas later aan het licht komen.

Voorbeelden van schulden in een nalatenschap:

• Hypotheek of andere leningen.
• Belastingschulden.
• Openstaande rekeningen of facturen.
• Persoonlijke schulden of borgstellingen.
• Schulden die voortvloeien uit een onderneming.

In veel gevallen is op het moment van overlijden niet duidelijk hoe groot de totale schuldenlast is. Het is verstandig eerst volledig inzicht te verkrijgen voordat u een keuze maakt.

Welke keuzes heeft u als erfgenaam?

Zuiver aanvaarden

Bij zuivere aanvaarding wordt u volledig erfgenaam. Zowel de bezittingen als de schulden van de overledene gaan op u over. In sommige gevallen kunt u daardoor privé aansprakelijk worden voor schulden die de nalatenschap overtreffen.

Zuivere aanvaarding kan ook stilzwijgend plaatsvinden wanneer u handelingen verricht die op aanvaarding wijzen, zoals het verkopen, weggeven of gebruiken van goederen uit de nalatenschap. Voorzichtigheid is geboden, ook als u nog geen formele keuze heeft gemaakt.

Beneficiair aanvaarden

Bij beneficiaire aanvaarding aanvaardt u de nalatenschap onder voorbehoud van boedelbeschrijving. Privéaansprakelijkheid blijft in beginsel beperkt tot het saldo van de nalatenschap. U bent niet met uw eigen vermogen aansprakelijk voor schulden die de nalatenschap overstijgen.

Beneficiaire aanvaarding brengt formele verplichtingen met zich mee. De nalatenschap moet wettelijk worden vereffend: schuldeisers moeten worden voldaan voordat bezittingen worden verdeeld. Worden deze verplichtingen niet nageleefd, dan kan alsnog privéaansprakelijkheid ontstaan.

Verwerpen

Verwerping houdt in dat u geen erfgenaam wordt. U ontvangt geen bezittingen, maar bent ook niet aansprakelijk voor schulden. Verwerping heeft gevolgen voor de verdeling: uw aandeel gaat over op de andere erfgenamen of, bij ontbreken daarvan, op de staat.

Voor minderjarige erfgenamen gelden bijzondere regels. In veel gevallen is beneficiaire aanvaarding wettelijk verplicht bij minderjarigen.

Wanneer een kind via testament is onterfd maar toch aanspraak wil maken op een deel van de nalatenschap, is bovenstaande keuze niet van toepassing. Een onterfd kind kan in veel gevallen een beroep doen op de legitieme portie.

Hoe verloopt de procedure bij beneficiaire aanvaarding?

Beneficiaire aanvaarding verloopt via een vaste procedure bij de rechtbank:

1. Verklaring afleggen.
   De erfgenaam legt een verklaring van beneficiaire aanvaarding af bij de griffie van de rechtbank in het arrondissement waar de overledene woonde.
2. Boedelbeschrijving opstellen.
   Er wordt een overzicht gemaakt van alle bezittingen en schulden van de nalatenschap.
3. Vereffening.
   Schulden worden voldaan uit de nalatenschap. Schuldeisers worden in de juiste wettelijke volgorde betaald.
4. Verdeling.
   Pas nadat alle schulden zijn voldaan, kan een eventueel restant worden verdeeld onder de erfgenamen.

Afhankelijk van de omstandigheden kan een vereffenaar worden aangesteld die dit proces begeleidt. Een onjuiste uitvoering van de vereffening kan alsnog leiden tot aansprakelijkheid.

Wanneer is sprake van stilzwijgende aanvaarding?

Zuivere aanvaarding kan optreden zonder dat u een formele verklaring aflegt. In veel gevallen beoordeelt de rechter of sprake is van stilzwijgende aanvaarding op basis van de handelingen die de erfgenaam heeft verricht.

Voorbeelden van handelingen die als aanvaarding kunnen worden aangemerkt:

• Het verkopen of weggeven van goederen uit de nalatenschap.
• Het opnemen van geld van de bankrekening van de overledene.
• Het betalen van schulden vanuit eigen middelen terwijl de nalatenschap onbeheerd is.
• Het aanpassen van de inboedelverzekering.

Twijfelt u of u al stappen heeft gezet die als aanvaarding kunnen gelden? Tijdig juridisch advies kan verdere risico’s beperken. Bespreek uw situatie in een adviesgesprek.

Wat als er onzekerheid is over de omvang van de schulden?

Wanneer onduidelijk is hoe groot de schulden zijn, is het verstandig eerst inzicht te verkrijgen voordat u een keuze maakt. Relevante informatie die u kunt opvragen:

• Bankafschriften en openstaande leningen.
• Belastingaangiften en aanslagen.
• Eventuele borgstellingen of garanties.
• Informatie bij het Kadaster over hypotheken.

In sommige situaties weigeren erfgenamen of executeurs informatie te delen. Dat kan leiden tot een conflict tussen erfgenamen. Juridische begeleiding kan in dat geval nodig zijn om toegang te krijgen tot de benodigde informatie.

Hoe werkt de verdeling als er schulden zijn?

Een nalatenschap kan pas worden verdeeld nadat duidelijk is hoe met de schulden wordt omgegaan. Bij beneficiaire aanvaarding geldt een wettelijk verplichte volgorde: eerst vereffening van schulden, dan verdeling van het restant. Een onjuiste volgorde kan juridische risico’s opleveren voor de erfgenamen.

Meer over de verdeling leest u op de pagina verdeling van de nalatenschap.

Internationale nalatenschap met schulden

Bij internationale nalatenschappen kunnen aanvullende regels gelden over bevoegdheid en toepasselijk recht. Welk recht van toepassing is, hangt af van de woonplaats van de overledene, de ligging van het vermogen en eventuele keuzes in een testament.

Meer hierover leest u op de pagina internationaal erfrecht. Bij internationale nalatenschappen is een second opinion vaak waardevol als er al een adviseur of buitenlandse notaris bij betrokken is.

Voorbeeld uit de praktijk

Na het overlijden van hun vader twijfelden twee kinderen over de omvang van de schulden. Een van hen had inmiddels goederen uit de woning verkocht zonder zich te realiseren dat dit juridische gevolgen kon hebben. Door tijdig juridisch advies in te winnen, werd beoordeeld of sprake was van stilzwijgende aanvaarding en welke stappen nodig waren om verdere risico’s te beperken. Op basis van een volledig overzicht van de nalatenschap kon worden bepaald welke route het meest passend was.

Dit is algemene informatie en geen individueel juridisch advies. Elke situatie vraagt om een eigen juridische beoordeling.

Wilt u uw positie bij een erfenis met schulden in kaart laten brengen? Bespreek uw situatie in een adviesgesprek.

Geschreven door Carla Simmelink, advocaat erfrecht bij Simmelink Advocaten.

Vertrouwen en kwaliteit

Simmelink Advocaten is aangesloten bij de Nederlandse Orde van Advocaten.
Lees meer over onze beoordelingen of bekijk hoe wij werken via onze werkwijze.