Alimentatie wijzigen na scheiding

Wanneer kan alimentatie worden gewijzigd?

Alimentatie kan worden gewijzigd wanneer de omstandigheden wezenlijk zijn veranderd ten opzichte van de situatie waarop de oorspronkelijke beschikking of overeenkomst was gebaseerd. De wettelijke grondslag is artikel 1:401 BW. De rechter toetst of de verandering structureel is en invloed heeft op de draagkracht van de betaler of de behoefte van de ontvanger.

Veelvoorkomende gronden voor wijziging:

• Inkomenswijziging. Een aanzienlijke daling van het inkomen door werkloosheid, arbeidsongeschiktheid of bedrijfsverlies. Of een aanzienlijke stijging door promotie, nieuwe baan of bedrijfsresultaat.
• Wijziging zorgverdeling. Een veranderde verdeling van de zorg voor de kinderen, bijvoorbeeld door een verschuiving naar co-ouderschap of een hoofdverblijfwijziging.
• Nieuwe gezinssituatie. Hertrouwen van de ontvanger eindigt de partneralimentatieverplichting van rechtswege (artikel 1:160 BW). Een nieuw gezin van de betaler kan de draagkracht beïnvloeden door aanvullende onderhoudsverplichtingen.
• Bereiken maximumduur. Voor partneralimentatie geldt sinds 1 januari 2020 een maximumduur van vijf jaar of de helft van de huwelijksduur, met uitzonderingen bij lange huwelijken en jonge kinderen (Wet herziening partneralimentatie).
• Samenwoning als waren zij gehuwd. Samenwoning van de alimentatiegerechtigde met een nieuwe partner als waren zij gehuwd, beëindigt de partneralimentatieverplichting (artikel 1:160 BW).

In dossiers Simmelink zien wij dat de bewijsvoering bij inkomenswijziging vaker bepalend is dan de juridische kwalificatie alleen: jaarrekeningen, salarisstroken, IB-aangiften en, bij ondernemers, een meerjarig overzicht van bedrijfsresultaten. Een aantoonbaar gemiddelde over meerdere jaren weegt zwaarder dan een momentopname van één jaar.

Hoe verloopt de wijzigingsprocedure?

De wijzigingsprocedure verloopt in vier stappen, afhankelijk van de mate van overeenstemming tussen ex-partners.

1. Onderling overleg of mediation

Wanneer ex-partners het eens kunnen worden over de gewijzigde situatie, kunnen zij in onderling overleg of via een mediator nieuwe afspraken maken. Deze worden vastgelegd in een nieuw convenant of een addendum op de bestaande regeling. Dit is de snelste en goedkoopste route en voorkomt een procedure.

2. Juridische toetsing en herberekening

Wanneer overleg niet direct leidt tot afspraken, kan een advocaat een nieuwe alimentatieberekening op basis van de Tremanormen opstellen. Deze herberekening dient als onderbouwing voor het verdere overleg of, bij gebrek aan overeenstemming, voor het verzoekschrift bij de rechtbank.

3. Verzoekschrift bij de rechtbank

Bij een eerdere rechterlijke beschikking is een nieuw verzoekschrift vereist als ex-partners niet tot overeenstemming komen. De advocaat dient het verzoek in bij de rechtbank van de woonplaats van de verweerder. De andere partij krijgt gelegenheid een verweerschrift in te dienen, waarna de rechter de gewijzigde omstandigheden beoordeelt en de alimentatie zo nodig opnieuw vaststelt.

4. Beschikking en uitvoering

De gewijzigde alimentatie geldt vanaf een door de rechter vastgestelde datum, vaak de datum van indiening van het verzoekschrift. Tijdige indiening is belangrijk om met terugwerkende kracht aanpassing te realiseren: te late indiening kan ertoe leiden dat over de tussenliggende periode de oude alimentatie verschuldigd blijft.

Wat speelt specifiek bij partneralimentatie wijzigen?

Partneralimentatie wijzigen heeft eigen wettelijke grondslagen die los staan van kinderalimentatie. Naast de algemene wijzigingsgrond van artikel 1:401 BW gelden specifieke bepalingen over duur en beëindiging.

Sinds 1 januari 2020 geldt voor nieuwe partneralimentatieverplichtingen de Wet herziening partneralimentatie: maximaal vijf jaar of de helft van de huwelijksduur, met uitzonderingen bij huwelijken langer dan vijftien jaar in combinatie met de naderende AOW-leeftijd, en bij minderjarige kinderen tot het jongste kind twaalf jaar is. Voor huwelijken die op 1 januari 2020 al langer dan vijftien jaar duurden, geldt overgangsrecht. Lees meer over partneralimentatie.

In de praktijk wegen rechters bij verzoeken tot wijziging van partneralimentatie drie factoren: de aantoonbaarheid van de gewijzigde omstandigheden, de mate waarin de wijziging structureel is, en de evenwichtige verhouding tussen de gewijzigde behoefte en draagkracht. Een tijdelijke inkomensdip volstaat zelden voor wijziging; een aantoonbaar structurele inkomensdaling vaker wel.

Wat speelt specifiek bij kinderalimentatie wijzigen?

Bij kinderalimentatie staat het belang van het kind voorop. De rechter past de Tremanormen (LOVF-richtlijnen) toe en weegt de draagkracht van beide ouders, de behoefte van het kind volgens de NIBUD-tabellen, en de zorgkorting van vijftien, vijfentwintig of vijfendertig procent op basis van de feitelijke zorgverdeling.

De wettelijke onderhoudsplicht loopt tot het kind achttien jaar is, met verlenging tot eenentwintig jaar bij studie of geen eigen inkomen (artikel 1:395a BW). Wijziging kan ook worden ingegeven door een verandering in de behoefte van het kind, bijvoorbeeld bij verhuizing, een nieuwe school of bijzondere zorgkosten. Lees meer over kinderalimentatie wijzigen.

Wat kost een procedure alimentatie wijzigen?

De kosten van een wijzigingsprocedure bestaan uit het advocaattarief en het griffierecht aan de rechtbank. Het griffierecht 2026 voor een verzoekschrift in alimentatiezaken bedraagt €341 voor particulieren met een inkomen boven de toevoegingsgrens; bij lagere inkomens geldt een lager griffierecht of mogelijk een gefinancierde rechtsbijstand via de Raad voor Rechtsbijstand.

De advocaatkosten hangen af van de complexiteit van de zaak en de mate van overeenstemming. Bij een onderlinge regeling met juridische toets en vastlegging zijn de kosten lager dan bij een gerechtelijke procedure. Bij ondernemers, internationale aspecten of complexe zorgverdelingen lopen de kosten op door de aanvullende analyses. Lees meer over tarieven en kosten.

Hoe werkt alimentatie wijzigen bij internationale situaties?

Bij internationale situaties spelen twee zelfstandige vragen: welke rechter is bevoegd, en welk recht is van toepassing op de alimentatie. De EG-Alimentatieverordening (EG nr. 4/2009) bepaalt de bevoegdheid binnen de EU; voor het toepasselijke recht geldt het Haags Alimentatieprotocol 2007. De gewone verblijfplaats van de alimentatiegerechtigde is bepalend.

In dossiers met een internationale component zien wij dat de keuze van het forum vaker bepalend is voor de uiteindelijke uitkomst dan de inhoudelijke berekening: verschillende rechtsstelsels kennen uiteenlopende regels voor maximumduur, indexering en samenwoningseffecten. Een eerste juridische analyse van bevoegdheid en toepasselijk recht voorkomt dat een wijzigingsprocedure in het verkeerde land wordt gestart.

Voorbeelden uit de praktijk

Inkomensdaling na ontslag

Een cliënt verloor zijn baan en kon de vastgestelde partneralimentatie van €1.800 per maand niet langer betalen. De financiële situatie was structureel veranderd ten opzichte van de oorspronkelijke beschikking, met een nieuwe baan op een aanzienlijk lager salarisniveau.

De juridische beoordeling richtte zich op de vraag of sprake was van een wezenlijke wijziging in de zin van artikel 1:401 BW, en welke onderbouwing nodig was om de wijziging via de rechter te onderbouwen. Een herberekening volgens de Tremanormen, met salarisstroken, IB-aangiften en het arbeidscontract als bewijsstukken, vormde de basis van het wijzigingsverzoek. De aangepaste alimentatie werd toegekend met terugwerkende kracht tot de datum van indiening.

Wijziging zorgverdeling naar co-ouderschap

Een ouder met een hoofdverblijfregeling wilde naar een gelijkwaardig co-ouderschap, waarbij de kinderen ongeveer evenveel tijd bij beide ouders zouden verblijven. De bestaande kinderalimentatie was afgestemd op de oude zorgverdeling.

De juridische uitwerking richtte zich op de toepassing van de zorgkorting volgens de Tremanormen en de gevolgen voor de behoeftedekking van het kind. Met behulp van mediation werden nieuwe afspraken vastgelegd in een gewijzigd ouderschapsplan, zonder tussenkomst van de rechter. De aangepaste kinderalimentatie reflecteerde de nieuwe zorgkorting van vijfendertig procent.

Nieuwe gezinssituatie en aanvullende onderhoudsverplichting

Een betalende ex-partner ging samenwonen met een nieuwe partner en kreeg uit die relatie een kind. De aanvullende onderhoudsverplichting jegens het nieuwe kind beïnvloedde de beschikbare draagkracht voor de bestaande partneralimentatie.

De juridische beoordeling richtte zich op de afweging tussen bestaande en nieuwe onderhoudsverplichtingen, conform vaste rechtspraak waarin het belang van alle onderhoudsgerechtigden wordt gewogen. Een herberekening van de draagkracht, met de aanvullende verplichting expliciet meegerekend, vormde de basis voor een verzoek tot vermindering van de partneralimentatie.

Vertrouwen en kwaliteit

Simmelink Advocaten is aangesloten bij de Nederlandse Orde van Advocaten.
Lees meer over onze beoordelingen of bekijk hoe wij werken via onze werkwijze.