Alimentatie

Wat is alimentatie?

Alimentatie is de wettelijke verplichting om na een scheiding financieel bij te dragen aan het levensonderhoud van een ex-partner of de kinderen. Er zijn twee vormen: kinderalimentatie (kosten van verzorging en opvoeding) en partneralimentatie (levensonderhoud van de ex-partner).

De hoogte hangt af van twee factoren: de behoefte van de ontvanger en de draagkracht van de betaler. Dit beginsel is vastgelegd in art. 1:397 BW. Voor kinderen geldt aanvullend dat beide ouders altijd onderhoudsplichtig zijn naar draagkracht, ook na scheiding (art. 1:404 BW).

Vastgestelde alimentatiebedragen worden per 1 januari automatisch verhoogd met de wettelijke indexering (art. 1:402a BW). In 2025 bedroeg de indexering 6,5%; in 2026 is dat 4,6%. Meer over de gevolgen voor kinderen leest u op de pagina scheiden met kinderen.

Is een ouder verplicht alimentatie te betalen?

Een ouder is wettelijk verplicht bij te dragen aan de kosten van verzorging en opvoeding van zijn of haar kinderen. Deze verplichting geldt voor beide ouders, ongeacht of zij ooit getrouwd zijn geweest of hebben samengewoond (art. 1:404 BW). De hoogte van de bijdrage kan wel verschillen, afhankelijk van draagkracht en zorgverdeling.

Bij partneralimentatie bestaat geen automatische plicht. De rechter beoordeelt of een verplichting ontstaat op basis van de financiële positie van beide partners. Wanneer één partner na de scheiding onvoldoende eigen inkomen heeft om zelfstandig in het levensonderhoud te voorzien, kan een onderhoudsverplichting worden vastgesteld.

Wanneer een onderhoudsplichtige ouder niet betaalt, kan de ontvanger het Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen (LBIO) inschakelen voor inning van kinderalimentatie.

Welke soorten alimentatie zijn er?

Kinderalimentatie

Kinderalimentatie is de bijdrage van een ouder in de kosten van verzorging en opvoeding van kinderen na een scheiding. De berekening volgt de Trema-normen (LOVF-richtlijnen) en verloopt in drie stappen: behoefte van het kind bepalen, draagkracht van beide ouders berekenen, en de zorgkorting toepassen.

De behoefte wordt vastgesteld op basis van het vroegere netto gezinsinkomen en het aantal kinderen. De NIBUD-tabellen geven de bijbehorende bedragen per inkomens- en gezinscategorie. De draagkracht geeft aan wat een ouder kan betalen, rekening houdend met inkomen en vaste lasten. De zorgkorting bedraagt 15%, 25% of 35%, afhankelijk van hoeveel zorg een ouder op zich neemt (minimaal 25% van de tijd).

De onderhoudsplicht loopt tot het kind 18 jaar is. Studeert uw kind of heeft het na zijn achttiende nog geen eigen inkomen, dan kunt u tot 21 jaar verplicht blijven bijdragen (art. 1:395a BW). Meer informatie op de pagina kinderalimentatie.

Partneralimentatie

Partneralimentatie is een bijdrage in het levensonderhoud van een ex-partner die na de scheiding onvoldoende eigen inkomen heeft. Sinds 1 januari 2020 geldt de Wet herziening partneralimentatie: de maximale duur is in veel gevallen gelijk aan de helft van de huwelijksduur, met een maximum van vijf jaar.

Er zijn uitzonderingen. Wanneer het huwelijk langer dan 15 jaar duurde en de alimentatiegerechtigde binnen 10 jaar de AOW-leeftijd bereikt, loopt de alimentatie door tot de AOW. Zijn er minderjarige kinderen, dan loopt de alimentatie door totdat het jongste kind 12 jaar is. Deze uitzonderingen staan in art. 1:157 leden 3 t/m 6 BW.

Meer informatie, inclusief berekening en duur, leest u op de pagina partneralimentatie.

Hoeveel alimentatie moet ik betalen?

De hoogte van alimentatie is niet voor iedereen gelijk: het bedrag volgt altijd uit een berekening op basis van behoefte en draagkracht. Rechters gebruiken hiervoor de Trema-normen (LOVF-richtlijnen), die elk jaar opnieuw worden gepubliceerd.

Bij kinderalimentatie bepalen de NIBUD-tabellen de behoefte van het kind op basis van het vroegere netto gezinsinkomen. Een gezin met een netto maandinkomen van €4.000 en twee kinderen rekent doorgaans met een gezamenlijke behoefte van circa €900–€1.100 per maand, verdeeld naar draagkracht. Dit is een globale indicatie; de uitkomst kan in uw situatie hoger of lager zijn. Bij partneralimentatie telt de levensstandaard tijdens het huwelijk mee, naast het inkomen en de vaste lasten van beide partners.

Bij wisselende inkomsten, een eigen onderneming of een internationale situatie is een alimentatieberekening complexer. Laat in die gevallen eerst een berekening opstellen door een gespecialiseerde advocaat voordat u afspraken vastlegt. Meer informatie over de stappen en factoren leest u op de pagina alimentatie berekenen.

Hoe lang duurt de alimentatieverplichting?

De duur van alimentatie verschilt per type. Kinderalimentatie loopt in beginsel tot het kind 18 jaar is, en kan doorlopen tot 21 jaar wanneer het kind studeert of nog geen eigen inkomen heeft (art. 1:395a BW). Partneralimentatie kent een wettelijk maximum van vijf jaar in de meeste gevallen, met de uitzonderingen beschreven bij partneralimentatie hierboven.

Vastgestelde bedragen blijven niet statisch: ze worden elk jaar per 1 januari geïndexeerd. In 2026 is de wettelijke indexering 4,6%; in 2025 was dat 6,5%. Neemt u geen actie, dan stijgt het bedrag automatisch. Meer over de jaarlijkse aanpassing leest u op de pagina indexering alimentatie.

Alimentatie wijzigen of stopzetten

Een vastgesteld alimentatiebedrag kan worden gewijzigd wanneer de omstandigheden ingrijpend zijn veranderd. Dit geldt zowel kort na de scheiding als jaren daarna. De wet spreekt van een ‘wijziging van omstandigheden’ (art. 1:401 BW). Veelvoorkomende gronden zijn:

• verlies van werk of een aanzienlijke inkomensdaling bij de betaler
• een significante inkomensstijging bij de betaler
• wijziging van de zorgregeling voor kinderen
• een nieuwe gezinssituatie of hertrouwen van de ontvanger
• het bereiken van de maximale duur bij partneralimentatie

Wanneer partners samen geen nieuwe afspraken kunnen maken, kan de rechter worden gevraagd de alimentatie opnieuw vast te stellen. Meer informatie op de pagina’s alimentatie wijzigen, kinderalimentatie wijzigen en alimentatie stopzetten.

Hoe wordt alimentatie geregeld: overleg, mediation of rechter?

Alimentatie kan op drie manieren worden geregeld, afhankelijk van de mate waarin partners samen tot afspraken kunnen komen.

1. Afspraken in onderling overleg. Partners leggen de gemaakte afspraken vast in een convenant of ouderschapsplan. Dit is de meest directe route en voorkomt een procedure.
2. Mediation. Een mediator begeleidt partners bij het maken van afspraken over alimentatie, zorgverdeling en vermogen. Mediation kan een procedure voorkomen en geeft beide partners meer regie over de uitkomst.
3. Procedure bij de rechtbank. Wanneer partners het niet eens worden, kan de rechter de alimentatie vaststellen. Een verzoekschrift wordt ingediend, de andere partij kan verweer voeren, en de rechter beslist na een zitting.

Welke route het meest passend is, hangt onder meer af van uw onderlinge communicatie, de financiële complexiteit en eventuele internationale aspecten. Meer over het aanvragen van alimentatie leest u op de pagina alimentatie aanvragen.

De rol van een advocaat bij alimentatie

Alimentatie wordt doorgaans besproken als onderdeel van de financiële afwikkeling van een scheiding. Daarbij spelen vaak meerdere factoren tegelijk een rol: inkomen, woonlasten, zorgverdeling en soms een ondernemingsstructuur of internationale situatie.

Een scheidingsadvocaat kan helpen bij:

• het beoordelen van de financiële situatie van beide partners
• het opstellen van een alimentatieberekening op basis van de Trema-normen
• het vastleggen van afspraken in een convenant of ouderschapsplan
• het begeleiden van onderhandelingen of een mediationtraject
• het voeren van een procedure bij de rechtbank
• het beoordelen van internationale bevoegdheid en toepasselijk recht bij grensoverschrijdende situaties

Heeft u al een alimentatieregeling maar twijfelt u of deze nog past bij uw huidige situatie, dan bespreken wij dit graag met u in een adviesgesprek.

Voorbeelden uit de praktijk

Wijzigen bij ondernemer

De centrale vraag was of een vastgestelde kinderalimentatie kon worden herzien nadat de betalende ouder een eenmanszaak had opgestart en zijn inkomen daardoor minder voorspelbaar was geworden. Bij ondernemers stelt de rechter de draagkracht niet uitsluitend vast op basis van het actuele inkomen, maar kijkt ook naar de gemiddelde winst over meerdere jaren en naar de vraag of sprake is van een reëel bedrijfsresultaat.

Wij brachten de financiële structuur in kaart, beoordeelden de jaarrekeningen over de relevante periode en stelden op basis van de Trema-normen een herzieningsberekening op. De bevindingen zijn vervolgens ingebracht in een overlegprocedure.

Internationale situatie

De centrale vraag was welk recht van toepassing was op de partneralimentatie na een scheiding waarbij één partner in Nederland woonde en de andere partner naar een andere EU-lidstaat was verhuisd. Op grond van de EG-Alimentatieverordening (nr. 4/2009) en het Haags Alimentatieprotocol 2007 wordt het toepasselijke recht in dit soort situaties bepaald door de gewone verblijfplaats van de alimentatiegerechtigde, tenzij een rechtskeuze is gemaakt.

Wij stelden vast welke rechter bevoegd was en welk recht gold, zodat de cliënt wist op welke basis de berekening zou plaatsvinden en welke procedure het meest passend was.

Wijziging jaren na scheiding door nieuwe gezinssituatie

De centrale vraag was of de partneralimentatie kon worden verlaagd nadat de betalende ouder een nieuw gezin had gekregen en daarmee aanvullende onderhoudsverplichtingen was aangegaan. Een nieuwe gezinssituatie kan op grond van art. 1:401 BW een wijziging van omstandigheden opleveren, maar de rechter weegt ook het belang van de bestaande alimentatieverplichtingen mee. Wij brachten de draagkracht opnieuw in kaart, inclusief de verhouding tussen de bestaande en de nieuwe onderhoudsverplichtingen, en beoordeelden welke route het meest passend was.

Heeft u vragen over alimentatie bij uw scheiding? Wij denken graag met u mee in een adviesgesprek.

Heeft u een vraag over alimentatie? Neem contact op en bespreek uw situatie met een van onze advocaten.