Scheiden van een onvindbare partner

Wat betekent het als uw partner onvindbaar is?

Een partner is juridisch onvindbaar als diens woon- of verblijfplaats niet bekend is en ook niet via redelijke inspanning achterhaald kan worden. Is het adres volledig onbekend, dan schrijft het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering openbare betekening voor: het parket van de officier van justitie betekent het verzoekschrift, waarna publicatie volgt in de Staatscourant. De enige grond voor echtscheiding naar Nederlands recht is duurzame ontwrichting van het huwelijk. U hoeft dit als verzoekende partij niet te bewijzen; de rechtbank gaat hiervan in de regel uit als u stelt dat het huwelijk duurzaam is ontwricht.

Dezelfde procedure geldt ook voor een geregistreerd partnerschap. Als u en uw partner een geregistreerd partnerschap zijn aangegaan en een van u is onvindbaar, kunt u via een vergelijkbare gerechtelijke procedure de beeinding van het partnerschap verzoeken.

Onvindbaarheid is niet hetzelfde als onwil. Bepalend is dat er geen adres bekend is waarop uw partner officieel bereikt kan worden. Als er wel een adres bekend is maar uw partner niet reageert, gelden andere procedureregels.

Welke rechter is bevoegd en welk recht geldt?

De bevoegdheid van de Nederlandse rechter bij een internationale echtscheiding wordt in de eerste plaats bepaald door Brussel II-ter (Verordening 2019/1111). Op grond hiervan is de Nederlandse rechter doorgaans bevoegd als u gewoonlijk in Nederland woont, ongeacht de nationaliteit of woonplaats van uw partner. Woont u beiden gewoonlijk in het buitenland, dan is de vraag complexer.

Welk recht van toepassing is op de echtscheiding zelf, is een aparte vraag. Op grond van de Rome III-verordening kunnen partijen binnen bepaalde grenzen kiezen welk recht van toepassing is. Hebben zij geen keuze gemaakt, dan bepaalt de verordening dit aan de hand van de gewone verblijfplaats en nationaliteit van beide echtgenoten. In de meeste gevallen waarbij u in Nederland woont, zal Nederlands recht van toepassing zijn.

Een praktisch aandachtspunt is het voorkomen van parallelle procedures. Als uw partner in het buitenland ook een echtscheidingsprocedure start, kan dit leiden tot complicaties over welke procedure voorgaat en welke beschikking wordt erkend. Vroegtijdig juridisch advies helpt dubbele procedures te voorkomen.

Woont uw partner buiten de EU, dan beoordeelt de Nederlandse rechter zijn bevoegdheid op grond van het nationale internationaal privaatrecht. Afhankelijk van uw nationaliteit en de duur van uw verblijf in Nederland kan de Nederlandse rechter ook dan bevoegd zijn.

Hoe verloopt de procedure bij een onvindbare partner?

De procedure bij een onvindbare partner wijkt af van een reguliere scheiding. De volgende stappen zijn in de meeste gevallen van toepassing:

1. U dient een eenzijdig verzoekschrift tot echtscheiding in bij de bevoegde Nederlandse rechtbank, via een advocaat. Zonder advocaat is indiening niet mogelijk.
2. De griffie stelt het verzoekschrift in handen van de deurwaarder of het Openbaar Ministerie voor betekening aan uw partner.
3. Als het adres van uw partner volledig onbekend is, vindt openbare betekening plaats. Het parket van de officier van justitie betekent het verzoekschrift, waarna publicatie volgt in de Staatscourant.
4. Woont uw partner aantoonbaar in een EU-land, dan verloopt betekening via de EG-betekeningsverordening. Woont uw partner buiten de EU, dan geldt een verdragsrechtelijke of diplomatieke route.
5. Na het verstrijken van de wettelijke termijn bepaalt de rechtbank een zittingsdatum. Uw partner wordt opgeroepen, ook als geen reactie te verwachten is.
6. De rechtbank spreekt de echtscheiding uit bij beschikking. De beschikking wordt daarna ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand en in de basisregistratie personen. Pas na inschrijving is de echtscheiding officieel.

Als er minderjarige kinderen zijn, dient u in het verzoekschrift ook in te gaan op het gezag, de verblijfplaats van de kinderen en de kinderalimentatie. De rechtbank kan ook voorlopige voorzieningen treffen voor de duur van de procedure.

Wat zijn de mogelijke situaties?

Uw partner woont in Nederland maar is onvindbaar

Als uw partner de laatste bekende verblijfplaats in Nederland had maar niet meer te traceren is, vindt openbare betekening plaats. Het parket van het Openbaar Ministerie treedt op als betekenende instantie en het verzoekschrift wordt gepubliceerd in de Staatscourant. U kunt ook proberen uw partner via de basisregistratie personen te traceren; uw advocaat kan u hierover adviseren.

Uw partner woont in een EU-land

Als het adres van uw partner in een EU-lidstaat bekend is, geldt de EG-betekeningsverordening (per 2022: Verordening 2020/1784). Betekening verloopt dan via de daartoe aangewezen ontvangende instantie in het betreffende land. Is het adres in het EU-land onbekend, dan kan openbare betekening in bepaalde gevallen toch plaatsvinden, afhankelijk van de omstandigheden en het nationale procesrecht van dat land.

Uw partner woont buiten de EU

Als uw partner in een land buiten de EU verblijft, is de betekeningsroute afhankelijk van het land. Nederland heeft met diverse landen verdragen gesloten op grond waarvan betekening via de centrale autoriteit van dat land kan plaatsvinden. Voor landen zonder verdrag verloopt betekening via de diplomatieke weg. Als een partner volledig onvindbaar is en ook geen adres buiten de EU bekend is, kan openbare betekening plaatsvinden.

Erkenning van de scheiding in het buitenland

Een Nederlandse echtscheidingsbeschikking wordt niet automatisch in elk land erkend. Binnen de EU geldt op grond van Brussel II-ter dat beschikkingen in beginsel worden erkend zonder aparte erkenningsprocedure. Buiten de EU is erkenning afhankelijk van het land en de aldaar geldende regels.

Als uw partner in het buitenland woont en u wilt dat de scheiding ook daar rechtsgevolgen heeft, is het raadzaam dit vooraf te onderzoeken. In sommige landen is een aparte erkenningsprocedure nodig. Dit kan ook gevolgen hebben voor hertrouwen of wijziging van uw burgerlijke staat in het buitenland.

Gevolgen voor verblijfsvergunning

Als uw partner een verblijfsvergunning heeft die is gekoppeld aan uw huwelijk, kan een echtscheiding gevolgen hebben voor die verblijfsstatus. De IND (Immigratie- en Naturalisatiedienst) moet in bepaalde gevallen worden geïnformeerd over een echtscheiding. Of dit speelt hangt af van het type vergunning en de specifieke situatie.

Simmelink Advocaten adviseert over de familierechtelijke aspecten. Voor de verblijfsrechtelijke gevolgen verwijzen wij naar een gespecialiseerde advocaat. Wilt u meer weten over de familierechtelijke kant?

Neem contact op.

Uit de praktijk

In een zaak begeleidden wij een client bij een scheiding waarbij de partner jarenlang in het buitenland had gewoond en geen contact meer onderhield. Er was geen actueel adres bekend. Door de situatie zorgvuldig in kaart te brengen kon worden vastgesteld dat Nederland bevoegde jurisdictie had, en kon een procedure worden gestart via de route van openbare betekening. In een andere zaak speelde de vraag of de beschikking ook in het land van verblijf van de partner erkend zou worden. Door dat vooraf te onderzoeken kon de procedure worden afgestemd op de erkenningsvereisten van dat land, waarmee onnodige vertraging werd voorkomen.

Inhoudelijk gecontroleerd door het team van Simmelink Advocaten, gespecialiseerd in internationaal familierecht.

Vertrouwen en kwaliteit

Simmelink Advocaten is aangesloten bij de Nederlandse Orde van Advocaten.
Lees meer over onze beoordelingen of bekijk hoe wij werken via onze werkwijze.