Erfrecht

Wie zijn de erfgenamen?

Wanneer iemand overlijdt, wordt vastgesteld wie de erfgenamen zijn. Dat volgt uit de wet of uit een testament. Zonder testament geldt de wettelijke volgorde van erfopvolging. Met testament kunnen andere keuzes zijn gemaakt, bijvoorbeeld over de benoeming van erfgenamen of een executeur.

Bij de afwikkeling van een nalatenschap wordt vaak eerst vastgelegd wie de erfgenamen zijn en wie bevoegd is namens hen te handelen. Dit gebeurt via een verklaring van erfrecht, een notarieel document dat banken, verzekeraars en andere instellingen vragen voordat zij meewerken aan de afwikkeling.

Legitieme portie: wat zijn uw rechten als u bent onterfd?

Een kind kan worden onterfd via testament. Toch bestaat in veel gevallen recht op een wettelijk minimumdeel: de legitieme portie. Dit is een geldvordering op de nalatenschap, geen recht op specifieke goederen.

De aanspraak op de legitieme portie is aan termijnen gebonden. Tijdige juridische beoordeling is essentieel.

Hoe wordt een nalatenschap verdeeld?

De verdeling van de nalatenschap vraagt om overzicht over alle bezittingen en schulden en een heldere afspraak tussen erfgenamen. Het proces verloopt in hoofdlijnen als volgt:

• Inventarisatie van bezittingen en schulden.
• Vaststelling van ieders aandeel op basis van wet of testament.
• Juridische vastlegging van de verdeling.

Wanneer erfgenamen het niet eens worden, kan rechterlijke tussenkomst nodig zijn. In dat geval kan een erfrecht advocaat de procedure begeleiden.

Wat kunt u doen bij een conflict over de erfenis?

Een conflict tussen erfgenamen kan gaan over de verkoop van een woning, de waardering van vermogen, informatievoorziening of onterving. Bij onenigheid is het van belang eerst juridisch vast te stellen wat ieders rechten en verplichtingen zijn.

Afhankelijk van de omstandigheden biedt overleg, mediation of een procedure bij de rechtbank een oplossing. Een second opinion kan waardevol zijn als er al een procedure loopt of als u de gekozen strategie onafhankelijk wilt laten toetsen.

Erfenis met schulden: wat zijn uw opties?

Een nalatenschap kan schulden bevatten. U heeft als erfgenaam drie keuzes, en ze zijn niet zonder gevolgen. Het is verstandig hierover advies te vragen voordat u iets tekent of doet:

• Zuiver aanvaarden.
  U aanvaardt alles: bezittingen én schulden. Als de schulden groter zijn dan de bezittingen, betaalt u het verschil uit eigen zak (artikel 4:191 BW).
• Beneficiair aanvaarden.
  U aanvaardt de erfenis onder voorbehoud van een boedelbeschrijving. Uw aansprakelijkheid is beperkt tot wat de nalatenschap waard is. De nalatenschap wordt vereffend (artikel 4:192 en 4:202 BW). Dit is in de meeste onduidelijke situaties de veiligste keuze.
• Verwerpen.
  U ziet af van de erfenis en bent niet aansprakelijk voor schulden. U ontvangt ook niets (artikel 4:190 lid 1 BW).

De keuze legt u vast bij de boedelkamer van de rechtbank. Kiest u verkeerd, dan kan dat grote financiële gevolgen hebben. Laat u altijd adviseren als de situatie onduidelijk is.

Wanneer schakelt u een erfrecht advocaat in?

Een nalatenschap brengt naast verdriet ook praktische en juridische vragen mee. Tijdige begeleiding voorkomt dat u keuzes maakt die later moeilijk terug te draaien zijn. Het is verstandig een erfrecht advocaat in te schakelen als:

• er onenigheid dreigt of al is tussen erfgenamen
• u bent onterfd en wilt weten of u aanspraak heeft op uw legitieme portie — die aanspraak verjaart na vijf jaar. Wacht dus niet te lang (artikel 3:306 BW)
• de verdeling van de nalatenschap vastloopt
• u twijfelt of u de erfenis wel of niet wilt aanvaarden — u heeft daarvoor drie maanden de tijd na het overlijden; dit is te verlengen op verzoek (artikel 4:188 BW)
• u zuiver heeft aanvaard maar achteraf ontdekt dat de nalatenschap vol schulden zit — in sommige situaties is dit terug te draaien (artikel 4:194a BW)
• er vermogen in het buitenland is of de overledene in het buitenland woonde

Bij een conflict tussen erfgenamen is het eerste doel: helderheid over ieders rechten. Overleg kan dan volstaan. In andere gevallen is een procedure nodig.

Internationale nalatenschap

Woonde de overledene in het buitenland, of ligt een deel van het vermogen buiten Nederland? Dan is het niet vanzelfsprekend welk recht van toepassing is. Binnen de EU geldt de EG-Erfrechtverordening (EU 650/2012).

De hoofdregel: het recht van het land waar de overledene gewoonlijk woonde, is van toepassing op de gehele nalatenschap. Woonde hij of zij in Nederland, dan geldt Nederlands erfrecht — ook voor vermogen in het buitenland. Een uitzondering is de rechtskeuze: wie bij testament kiest voor het recht van zijn of haar nationaliteitsland, kan van de hoofdregel afwijken. Dit is relevant voor expats of mensen met meerdere nationaliteiten.

Meer over internationale situaties leest u op de pagina internationaal erfrecht.

Oriënteert u zich nog?

Niet iedereen die juridische vragen heeft over een nalatenschap is al klaar voor een volledig dossier. In veel gevallen helpt het om eerst uw situatie en de mogelijke routes in kaart te brengen.

Simmelink Advocaten biedt hiervoor een adviesgesprek aan. U bespreekt uw situatie, krijgt inzicht in uw juridische positie en begrijpt welke stappen u kunt zetten, zonder dat u zich direct aan een procedure verbindt.

Vertrouwen en kwaliteit

Simmelink Advocaten is aangesloten bij de Nederlandse Orde van Advocaten.
Lees meer over onze beoordelingen of bekijk hoe wij werken via onze werkwijze.