In het kort
Het erfrecht bepaalt:
- wie erfgenamen zijn
- of een testament geldt
- hoe de wettelijke verdeling werkt
- wat de positie is van een partner of kind
- hoe een nalatenschap wordt afgewikkeld
- wat de gevolgen zijn van aanvaarden of beneficiair aanvaarden
Wat is erfrecht?
Het erfrecht regelt wat er gebeurt met het vermogen en de schulden van iemand die overlijdt. Het bepaalt wie erfgenamen zijn, welke rol een testament speelt en hoe een nalatenschap juridisch wordt afgewikkeld volgens het Nederlandse recht.
Het Nederlandse erfrecht is vastgelegd in Boek 4 van het Burgerlijk Wetboek.
Belangrijke onderwerpen binnen het erfrecht zijn onder meer:
- Wettelijk erfrecht en testamenten
- De wettelijke verdeling
- Erfgenamen en hun rechten en plichten
- Aanvaarden, beneficiair aanvaarden of verwerpen
- Verdeling van de nalatenschap
- Legitieme portie en onterving
- Conflicten tussen erfgenamen
- Internationale aspecten bij overlijden
Wanneer krijgt u te maken met erfrecht?
Erfrecht speelt een rol zodra iemand overlijdt en vermogen of schulden nalaat. In de praktijk zien wij dat dit onder meer voorkomt bij:
- het overlijden van een ouder of partner
- samengestelde gezinnen met kinderen uit eerdere relaties
- nalatenschappen met een woning of onderneming
- onduidelijkheid of verschil van inzicht tussen erfgenamen
- erfgenamen die in verschillende landen wonen
Juist omdat erfrecht raakt aan persoonlijke, juridische en financiële belangen, ontstaat vaak behoefte aan overzicht en duidelijke uitleg.
Veelvoorkomende erfrechtelijke kwesties
Binnen het erfrecht komen een aantal thema’s regelmatig terug. Hieronder vindt u een overzicht met korte toelichting en verdiepende pagina’s.
Testament
Een testament bepaalt wie erfgenaam is en onder welke voorwaarden. Ook kan een executeur worden benoemd of kunnen specifieke goederen worden toegewezen.
De uitleg van een testament kan complex zijn, bijvoorbeeld bij oudere testamenten, samengestelde gezinnen of gewijzigde familieverhoudingen.
→ Lees meer over testamenten binnen het erfrecht
Verdeling van de nalatenschap
De verdeling van een nalatenschap roept regelmatig vragen op. Denk aan situaties met meerdere erfgenamen, onroerend goed of een onderneming.
Wanneer er geen testament is, geldt in veel gevallen de wettelijke verdeling. Daarbij krijgt de langstlevende partner de bezittingen, terwijl kinderen een geldvordering verkrijgen. De precieze uitwerking hangt af van de omstandigheden.
→ Meer over het verdelen van een nalatenschap
Erfenis met schulden
Een nalatenschap kan naast bezittingen ook schulden bevatten. Erfgenamen moeten dan een keuze maken: aanvaarden, beneficiair aanvaarden of verwerpen.
Bij beneficiaire aanvaarding wordt de nalatenschap eerst vereffend volgens wettelijke regels. Dit kan bescherming bieden tegen persoonlijke aansprakelijkheid voor schulden.
→ Meer over een erfenis met schulden
Legitieme portie en onterving
Kinderen kunnen onder omstandigheden aanspraak maken op een wettelijk minimumdeel van de nalatenschap, ook als zij in een testament zijn onterfd. Dit wordt de legitieme portie genoemd. De legitieme portie is wettelijk verankerd in Boek 4 van het Burgerlijk Wetboek en betreft een geldvordering op de nalatenschap.
Een beroep op de legitieme portie moet in beginsel binnen vijf jaar na het overlijden worden gedaan. De berekening kan complex zijn, bijvoorbeeld wanneer tijdens leven schenkingen zijn gedaan.
→ Meer over legitieme portie en onterving
Conflicten tussen erfgenamen
Meningsverschillen over de uitleg van een testament, de waarde van bezittingen of eerdere schenkingen komen regelmatig voor.
Afhankelijk van de situatie kan overleg, mediation of een procedure bij de rechtbank nodig zijn. Zorgvuldige juridische duiding kan bijdragen aan rust en structuur.
Internationale aspecten bij erfrecht
Steeds vaker heeft een nalatenschap een internationaal karakter. Denk aan erfgenamen die in het buitenland wonen of vermogen dat zich in meerdere landen bevindt.
In veel gevallen is het Nederlandse recht van toepassing, maar dit hangt af van factoren zoals de laatste gewone verblijfplaats van de overledene en eventuele rechtskeuzes in een testament. Ook Europese regelgeving kan hierbij een rol spelen.
Omdat internationale situaties extra juridische vragen oproepen, is het belangrijk om zorgvuldig te kijken naar bevoegdheid en toepasselijk recht.
→ Meer over internationaal erfrecht
Overzicht: juridische begeleiding bij erfrecht
Het erfrecht biedt duidelijke wettelijke kaders, maar de toepassing daarvan verschilt per situatie.
Afhankelijk van de omstandigheden kan juridische begeleiding bijdragen aan:
- inzicht in uw rechtspositie
- uitleg van rechten en plichten
- begeleiding bij beneficiaire aanvaarding
- ondersteuning bij overleg of mediation
- vertegenwoordiging in een gerechtelijke procedure
Meer informatie over de rol van een erfrecht advocaat leest u op onze dienstpagina.
Overzicht en eerste juridische duiding bij erfrecht
In veel situaties is het prettig om uw positie en mogelijkheden rustig te laten toelichten. Een adviesgesprek is bedoeld om overzicht te bieden en vragen te beantwoorden.
Maak kennis met onze ervaren erfrechtadvocaten. Ons kantoor, gespecialiseerd in familierecht en erfrecht, biedt juridisch advies en bijstand met rust, discretie en strategie. Wij staan voor overzicht en heldere begeleiding.
Voorbeelden uit onze praktijk
Conflict tussen erfgenamen na overlijden van een ouder
Na het overlijden van een ouder ontstond tussen broers en zussen onenigheid over de verdeling van de nalatenschap. Er was discussie over de waarde van de woning en eerdere schenkingen tijdens leven.
Wij brachten de erfrechtelijke uitgangspunten in kaart en begeleidde het overleg, met aandacht voor zowel de juridische positie als de familieverhoudingen.
Nalatenschap met schulden en beneficiaire aanvaarding
Na een overlijden bleek onduidelijk of de nalatenschap meer schulden dan bezittingen bevatte. Een erfgenaam vroeg advies over het aanvaarden of verwerpen van de erfenis.
Onze advocaten legden de gevolgen van zuivere en beneficiaire aanvaarding uit en begeleidden de afstemming met de notaris, zodat de cliënt inzicht kreeg in de juridische risico’s.
Twijfel over geldigheid van een testament na overlijden
Binnen een familie ontstond na het overlijden van de erflater twijfel over de geldigheid van een recent testament. Daarbij speelde de vraag of de erflater ten tijde van ondertekening wilsbekwaam was.
Onze advocaten onderzochten de relevante omstandigheden en beoordeelde of er gronden waren om de geldigheid van het testament juridisch ter discussie te stellen.
Beroep op de legitieme portie bij een nalatenschap
Een onterfd kind wilde na het overlijden van een ouder weten of een beroep op de legitieme portie mogelijk was. De advocaat berekende de omvang van de aanspraak binnen de nalatenschap en bewaakte de wettelijke termijnen.
Daarbij werd zorgvuldig gekeken naar de juridische kaders én de impact op de familieverhoudingen.
Internationale nalatenschap met erfgenamen in meerdere landen
Bij een nalatenschap met erfgenamen in verschillende landen ontstond onduidelijkheid over het toepasselijk recht.
Onze advocaten onderzochten de internationale aspecten en lichtten toe wanneer Nederlands erfrecht van toepassing kan zijn. Vervolgens werd de afwikkeling juridisch gestructureerd, met oog voor praktische uitvoerbaarheid.
Veelgestelde vragen over erfrecht en nalatenschap
Het erfrecht roept vaak praktische en juridische vragen op. Hieronder beantwoorden onze advocaten de meest voorkomende vragen.
Het wettelijk erfrecht geldt wanneer er geen testament is opgesteld of wanneer het testament geen volledige regeling bevat. In veel gevallen betekent dit dat de wettelijke verdeling tussen partner en kinderen van toepassing is.
Bij zuivere aanvaarding wordt de nalatenschap volledig geaccepteerd, inclusief eventuele schulden.
Bij beneficiaire aanvaarding wordt de nalatenschap eerst vereffend volgens wettelijke regels. In beginsel is een erfgenaam dan niet persoonlijk aansprakelijk voor schulden van de nalatenschap.
In veel gevallen behoudt een kind recht op de legitieme portie, ook als het in een testament is onterfd. Dit betreft een geldvordering op de nalatenschap.
Een executeur is belast met de afwikkeling van de nalatenschap volgens het testament en de wet. De exacte bevoegdheden hangen af van de inhoud van het testament.
Niet altijd. In relatief eenvoudige situaties kan de afwikkeling zonder juridische bijstand plaatsvinden.
Bij complexiteit, conflicten of internationale aspecten kan juridische begeleiding bijdragen aan duidelijkheid, structuur en rust.
