Internationale scheiding aanvragen

Wanneer kunt u een internationale scheiding aanvragen in Nederland?

U kunt een internationale echtscheiding aanvragen bij de Nederlandse rechter als Nederland bevoegd is op grond van Europese bevoegdheidsregels. Dit is in elk geval mogelijk als:

• u of uw partner gewoonlijk in Nederland woont
• u samen uw laatste gewone verblijfplaats in Nederland had en een van u nog in Nederland woont
• u de Nederlandse nationaliteit heeft en in Nederland woont
• u allebei de Nederlandse nationaliteit heeft, ook als u in het buitenland woont

In andere situaties kan de Nederlandse rechter bevoegd zijn op basis van een aanvullende nationaliteitsregel of een forum non conveniens-beoordeling. Afhankelijk van de omstandigheden is het van belang tijdig te beoordelen in welk land de procedure het beste kan worden gestart, omdat dit gevolgen heeft voor alimentatie, vermogensverdeling en gezag.

Woont u als expat in Nederland? Lees meer over de specifieke situatie op de pagina scheiden als expat in Nederland.

Wat moet u regelen voordat u een internationale echtscheiding kunt aanvragen?

Een internationale echtscheiding vereist meer voorbereiding dan een nationale scheiding. Voordat het verzoekschrift kan worden ingediend, moeten de volgende vragen zijn beantwoord:

1. Bevoegdheid vaststellen

Welke rechter is bevoegd? Dit wordt bepaald aan de hand van de Brussel II-ter Verordening (binnen de EU) of nationale regels van internationaal privaatrecht (buiten de EU). De bevoegdheid hangt af van de gewone verblijfplaats van partijen en hun nationaliteit. In veel gevallen is het land dat als eerste een rechtsgeldige procedure registreert, bevoegd — tijdig handelen is essentieel.

2. Toepasselijk recht bepalen

Welk rechtsstelsel geldt voor de scheiding? De bevoegde rechter past niet automatisch zijn eigen recht toe. Op grond van de Rome III-Verordening of nationale conflictregels kan het recht van een ander land van toepassing zijn. In sommige situaties kunnen partijen zelf een rechtskeuze maken. Het toepasselijk recht bepaalt de regels voor partneralimentatie, vermogensverdeling en huwelijkse voorwaarden.

3. Documenten verzamelen

Voor een internationale echtscheidingsprocedure zijn doorgaans de volgende documenten nodig:

• trouwakte of huwelijksakte, zo nodig vertaald en gelegaliseerd
• bewijs van nationaliteit van beide partijen (paspoort of identiteitsbewijs)
• bewijs van gewone verblijfplaats (BRP-uittreksel of vergelijkbaar buitenlands document)
• huwelijkse voorwaarden, indien van toepassing, met vertaling
• documenten over gezamenlijke kinderen, indien relevant voor de procedure

Afhankelijk van het land van herkomst van de documenten kan een apostille of legalisatie vereist zijn. Uw advocaat kan u informeren over de specifieke vereisten voor uw situatie.

4. Keuze: gezamenlijk of eenzijdig verzoek

Een Nederlandse internationale echtscheiding kan worden aangevraagd als gezamenlijk verzoek (beide partijen dienen samen in) of als eenzijdig verzoek (de verzoekende partij start de procedure, de andere partij tekent verweer). Bij een gezamenlijk verzoek is de procedure doorgaans eenvoudiger en sneller. Bij een eenzijdig verzoek is een gerechtelijke procedure noodzakelijk.

Hoe verloopt de procedure voor een internationale echtscheiding stap voor stap?

Een internationale echtscheiding in Nederland verloopt via de volgende stappen:

1. Adviesgesprek en bevoegdheidsanalyse. In een eerste gesprek brengen wij uw situatie in kaart: woonplaats, nationaliteiten, huwelijksland, kinderen en vermogen. Op basis daarvan stellen wij vast of de Nederlandse rechter bevoegd is en welk recht van toepassing is.

• Toepasselijk recht vaststellen. Wij analyseren welk rechtsstelsel geldt voor alimentatie, vermogensverdeling en huwelijkse voorwaarden. Indien een rechtskeuze mogelijk is, bespreken wij de voor- en nadelen.

• Documenten verzamelen en vertalen. Wij informeren u welke documenten nodig zijn en of vertaling of legalisatie vereist is. Buitenlandse akten moeten soms worden voorzien van een apostille.

• Verzoekschrift opstellen en indienen. Wij stellen het verzoekschrift op en dienen dit in bij de bevoegde Nederlandse rechtbank. Bij een gezamenlijk verzoek tekenen beide partijen; bij een eenzijdig verzoek wordt de andere partij opgeroepen voor verweer.

• Behandeling door de rechtbank. De rechter behandelt het verzoek. Bij een gezamenlijk verzoek zonder kinderen is dit vaak een schriftelijke procedure. Bij een eenzijdig verzoek of complexe geschilpunten volgt een zitting.

• Uitspraak van de rechter. De rechter spreekt de echtscheiding uit. De beschikking wordt na het verstrijken van de beroepstermijn onherroepelijk, tenzij hoger beroep wordt ingesteld.

• Inschrijving in de BRP en eventuele erkenning in het buitenland. De scheiding wordt ingeschreven in de Basisregistratie Personen (BRP) van de gemeente waar u bent getrouwd of ingeschreven. Is het huwelijk in het buitenland gesloten, dan kan ook erkenning in dat land nodig zijn. Binnen de EU geldt voor veel beslissingen automatische erkenning op grond van de Brussel II-ter Verordening; buiten de EU gelden afwijkende regels.

Welke onderwerpen kunnen tegelijk met de scheiding worden geregeld?

Bij een internationale echtscheiding kunnen aanvullende verzoeken worden meegenomen in dezelfde procedure. Dit is efficienter en voorkomt tegenstrijdige uitspraken in verschillende landen. Gebruikelijke nevenverzoeken zijn:

• Internationale partneralimentatie: hoogte en duur worden bepaald door het toepasselijk recht, dat kan afwijken van het Nederlandse alimentatiestelsel.
• Gezag en omgang met kinderen: wanneer kinderen in een ander land wonen of een ouder wil verhuizen, spelen aanvullende regels. Zie ook de pagina relocation.
• Vermogensverdeling: onroerend goed, onderneming of bankrekeningen in meerdere landen vragen om een gecoordineerde aanpak.
• Huwelijkse voorwaarden naar buitenlands recht: de geldigheid en uitwerking hiervan moeten worden beoordeeld aan de hand van het toepasselijk recht.

Een geïntegreerde aanpak voorkomt dat voor elk onderwerp een afzonderlijke procedure in een ander land moet worden gevoerd. Afhankelijk van de omstandigheden kan dit de doorlooptijd en kosten aanzienlijk beperken.

Hoe lang duurt een internationale echtscheiding en wat zijn de kosten?

Doorlooptijd

De doorlooptijd van een internationale echtscheiding is afhankelijk van de complexiteit van de zaak, de gekozen procedure en de rechtbank. Bij een gezamenlijk verzoek zonder grote geschilpunten kan de procedure enkele maanden duren. Bij een eenzijdig verzoek of complexe internationale elementen, zoals meerdere rechtsstelsels of vermogen in meerdere landen, kan de procedure langer duren.

De voorbereiding, waaronder het verzamelen en laten vertalen van documenten, neemt doorgaans extra tijd in beslag bij internationale dossiers.

Kosten

De kosten van een internationale echtscheiding bestaan uit griffierecht, advocaatkosten en mogelijke kosten voor vertaling en legalisatie van documenten. Afhankelijk van de omstandigheden kunnen ook kosten voor procedures in het buitenland een rol spelen bij de erkenning van de uitspraak.

Meer informatie over kosten en tarieven leest u op de pagina juridische kosten. In sommige situaties bestaat recht op gefinancierde rechtsbijstand (toevoeging). Uw advocaat kan beoordelen of dit in uw situatie van toepassing is.

Voorbeelden uit de praktijk

Procedure gestart in Nederland bij geschil over bevoegdheid

In een dossier begeleidden wij een client waarbij de andere partij in een ander Europees land alvast een procedure had gestart. Door tijdig een rechtsgeldige procedure in Nederland aanhangig te maken, kon de bevoegdheid van de Nederlandse rechter worden veiliggesteld. Dit had directe gevolgen voor de toepasselijke alimentatieregels en de vermogensverdeling. Tijdige juridische actie bleek in dit dossier bepalend voor het verdere verloop.

Documenten uit meerdere landen, procedure in Nederland

In een andere zaak was het huwelijk gesloten in een land buiten de EU. De benodigde huwelijksakte moest worden gelegaliseerd en vertaald voordat het verzoekschrift kon worden ingediend. Tegelijk moest worden vastgesteld of de scheiding na afloop ook in het huwelijksland zou worden erkend. Door dit vooraf te coordineren, verliep de procedure in Nederland zonder vertraging en werd de erkenning in het buitenland tijdig geregeld.

Gezamenlijk verzoek met kinderen in twee landen

In een dossier woonde een van de ouders al in het buitenland ten tijde van het verzoekschrift. Partijen wilden gezamenlijk een procedure starten, maar de kinderalimentatie moest worden vastgesteld aan de hand van het toepasselijk recht, dat afweek van het Nederlandse systeem. Wij brachten in kaart welk recht gold, stelden de alimentatie op basis daarvan vast en namen dit op in het gezamenlijke verzoekschrift, zodat een aparte procedure kon worden vermeden.

Wat doet een advocaat internationaal familierecht bij het aanvragen van een internationale scheiding?

Bij een internationale echtscheiding is juridische begeleiding geen optie maar een noodzaak: de bevoegdheids- en rechtskeuzevragen zijn te complex voor een doe-het-zelf aanpak. In de praktijk verzorgen wij:

• de analyse van bevoegdheid en toepasselijk recht op basis van uw specifieke situatie
• het verzamelen en controleren van de benodigde documenten, inclusief begeleiding bij vertaling en legalisatie
• het opstellen en indienen van het verzoekschrift bij de bevoegde rechtbank
• de coordinatie van nevenverzoeken zoals alimentatie, gezag en vermogensverdeling
• begeleiding bij de inschrijving in de BRP en eventuele erkenning in het buitenland

Dit is algemene informatie en geen individueel juridisch advies. Elke situatie vraagt om een eigen beoordeling.

Meer over onze werkwijze bij internationale zaken leest u op de pagina advocaat internationaal familierecht.

Vertrouwen en kwaliteit

Simmelink Advocaten is aangesloten bij de Nederlandse Orde van Advocaten.
Lees meer over onze beoordelingen of bekijk hoe wij werken via onze werkwijze.