In het kort
- Een referteverklaring is een schriftelijke verklaring waarin een echtgenoot verklaart zich niet te verzetten tegen het echtscheidingsverzoek van de andere echtgenoot. De verklaring versnelt de procedure doordat een verweerschrift achterwege kan blijven.
- De verklaring wordt ondertekend vóór de rechterlijke uitspraak en gaat bij het verzoekschrift in bij de rechtbank.
- Een referteverklaring is iets anders dan een akte van berusting: de eerste gaat over geen verweer vooraf, de tweede over geen hoger beroep achteraf.
- Ondertekening is geen instemming met alle gevraagde beslissingen uit het verzoekschrift. De rechter toetst het verzoek nog altijd aan de wet.
- Een referteverklaring kan in principe worden ingetrokken tot aan de uitspraak, maar dit kan procedureel complicaties opleveren.
Wat is een referteverklaring?
Een referteverklaring is een schriftelijke verklaring waarin een echtgenoot verklaart zich niet te verzetten tegen het echtscheidingsverzoek van de andere echtgenoot. De verklaring versnelt de procedure doordat een verweerschrift achterwege kan blijven.
Het woord “refereren” betekent in juridische context: zich neerleggen bij het oordeel van de rechter. De ondertekenaar bestrijdt het verzoek niet, maar geeft ook niet uitdrukkelijk instemming met alle onderdelen. De rechter toetst het verzoek nog altijd zelfstandig aan de wet, ook als er geen verweer wordt gevoerd.
In de praktijk wordt een referteverklaring vooral gebruikt bij eenzijdige echtscheidingsverzoeken waarin partijen onderling al overeenstemming hebben over de hoofdlijnen. Bij gezamenlijke verzoekschriften is een referteverklaring niet nodig, omdat beide partijen het verzoek dan samen ondertekenen.
Wanneer gebruikt u een referteverklaring?
Een referteverklaring wordt gebruikt wanneer een echtgenoot niet zelf de scheiding aanvraagt, maar wel bereid is mee te werken aan een vlotte afhandeling van de procedure. Door af te zien van verweer kan de rechtbank het verzoekschrift sneller behandelen, vaak zonder mondelinge behandeling.
Typische situaties waarin een referteverklaring wordt gebruikt:
- De echtgenoten zijn het eens over de scheiding, maar willen juridisch of praktisch niet gezamenlijk optrekken, bijvoorbeeld omdat zij ieder een eigen advocaat hebben.
- Er is al een echtscheidingsconvenant opgesteld waarin afspraken over alimentatie, ouderschap en verdeling zijn vastgelegd, en het verzoekschrift vraagt alleen om de echtscheiding uit te spreken conform dat convenant.
- Een partner woont in het buitenland en wil niet op de zitting verschijnen, maar wel de procedure niet onnodig vertragen.
De verklaring ontslaat de ondertekenaar niet van de verplichting om inhoudelijk afspraken te maken. Zijn er nog openstaande punten over alimentatie, ouderschapsplan of vermogensverdeling, dan moeten deze buiten de procedure om worden geregeld of door de rechter worden beslist op basis van het verzoekschrift.
Wat is het verschil met een akte van berusting?
Een referteverklaring wordt ondertekend vóór de rechterlijke uitspraak en houdt in dat geen verweer wordt gevoerd tegen het echtscheidingsverzoek. Een akte van berusting wordt ondertekend ná de rechterlijke uitspraak en houdt in dat geen hoger beroep wordt ingesteld tegen de beschikking. Beide documenten versnellen de procedure, maar op verschillende momenten.
| Kenmerk | Referteverklaring | Akte van berusting |
| Moment | Vóór de rechterlijke uitspraak | Na de rechterlijke uitspraak |
| Effect | Geen verweerschrift wordt ingediend | Geen hoger beroep wordt ingesteld |
| Doel | Versnellen van de procedure zelf | Versnellen van inschrijving in burgerlijke stand |
| Termijn | Gebonden aan verweertermijn (6 weken) | Gebonden aan beroepstermijn (3 maanden) |
| Intrekbaar? | In principe ja, tot de uitspraak | Nee, ondertekening is onherroepelijk |
Wat zijn de voordelen van een referteverklaring?
Ondertekening van een referteverklaring biedt drie concrete voordelen voor beide partijen:
- Snellere afhandeling: zonder verweerschrift kan de rechter meestal op stukken beslissen, zonder mondelinge behandeling. De doorlooptijd daalt van gemiddeld zes maanden naar zes tot acht weken.
- Lagere kosten: er hoeven geen verweerschrift en geen bijbehorende stukken te worden opgesteld, en er is geen zittingsvoorbereiding nodig.
- Minder belasting: de ondertekenaar hoeft niet op zitting te verschijnen en doorloopt de procedure schriftelijk.
Is een referteverklaring bindend?
Een referteverklaring is bindend voor het specifieke verzoek waarop zij betrekking heeft, zolang de verklaring geldig is en niet tijdig is ingetrokken. De rechter kan op basis van het verzoekschrift een beslissing nemen zonder dat de ondertekenaar gehoord hoeft te worden.
Dit betekent niet dat de ondertekenaar instemt met alle onderdelen van het verzoek. De rechter toetst het verzoek zelfstandig aan de wet, en kan bijvoorbeeld een verzoek om alimentatie of een voorgesteld ouderschapsplan afwijzen of aanpassen. De referteverklaring betreft uitsluitend het afzien van verweer, niet inhoudelijke instemming met de gevraagde beslissingen.
Hoe dient u een referteverklaring in?
Een referteverklaring wordt in de praktijk opgesteld en ingediend door de advocaat van de ondertekenende echtgenoot. De verklaring is schriftelijk en bevat de naam van de ondertekenaar, het zaaksnummer, een verwijzing naar het verzoekschrift, en de expliciete verklaring dat geen verweer wordt gevoerd. Ondertekening moet plaatsvinden binnen de verweertermijn, die in echtscheidingszaken zes weken bedraagt.
De advocaat van de ondertekenaar dient de verklaring in bij de rechtbank waar het verzoekschrift loopt. In de meeste gevallen wordt de ondertekenaar niet meer door de rechter gehoord, tenzij de rechter daar ambtshalve aanleiding toe ziet. De procedure verloopt dan volledig schriftelijk.
Een referteverklaring kan ook worden ingetrokken, maar dit moet gebeuren vóór de uitspraak. Intrekking betekent dat alsnog een verweerschrift kan worden ingediend, mits de verweertermijn nog niet is verstreken. Is de termijn al verstreken, dan kan het lastig worden om alsnog inhoudelijk verweer te voeren.
Referteverklaring bij een internationale echtscheiding
Bij een echtscheiding voor de Nederlandse rechter geldt het Nederlandse procesrecht: een referteverklaring is mogelijk en volgt de regels van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering. Woont de ondertekenaar in het buitenland, dan kan de verklaring per post of digitaal worden uitgewisseld met de Nederlandse advocaat, zolang de originele ondertekening tijdig bij de rechtbank is.
Wordt de scheiding in een ander land uitgesproken, dan bepaalt het nationale recht van dat land of een vergelijkbare afstandsverklaring bestaat. Meer over grensoverschrijdende echtscheidingen leest u op de pagina internationaal familierecht.
Onze advocaten
Het team van Simmelink Advocaten is gespecialiseerd in familierecht, internationaal familierecht en erfrecht.
De advocaten combineren juridische deskundigheid met internationale ervaring.
Cliënten worden begeleid door één vaste advocaat die het gehele proces overziet en discreet communiceert.
Bij complexe financiële kwesties of een internationale component is een gespecialiseerde advocaat belangrijk.
Wij streven naar juridisch juiste, praktisch uitvoerbare afspraken die u voorspelbaarheid en rust geven.
Carla Simmelink – Advocaat familierecht, internationaal familierecht en erfrecht
Advocaat familierecht, internationaal familierecht en erfrecht
Valerie Lingg – Advocaat familierecht, internationaal familierecht
Advocaat familierecht, internationaal familierecht
Eva Zaunbrecher-Boschloo – Advocaat familierecht, internationaal familierecht
Advocaat (internationaal) familierecht
Cliënten worden begeleid door een vaste advocaat, die het gehele dossier overziet en discreet communiceert.
Veelgestelde vragen
Een referteverklaring wordt ondertekend vóór de uitspraak en houdt in dat geen verweer wordt gevoerd tegen het echtscheidingsverzoek. Een akte van berusting wordt ondertekend ná de uitspraak en houdt in dat geen hoger beroep wordt ingesteld. Beide documenten versnellen de procedure, maar op verschillende momenten.
Voor het ondertekenen van de verklaring zelf is geen advocaat verplicht, maar voor het indienen bij de rechtbank wel. In de praktijk wordt de verklaring opgesteld en ingediend door een scheidingsadvocaat, die ook beoordeelt of ondertekening in uw belang is gelet op de inhoud van het verzoekschrift.
In principe kan een referteverklaring tot aan de uitspraak worden ingetrokken. Praktisch kan dit echter lastig zijn: als de verweertermijn al is verstreken, is het niet meer mogelijk om alsnog een volwaardig verweerschrift in te dienen. Intrekking moet tijdig en schriftelijk via uw advocaat worden gedaan.
U heeft dan zes weken om een verweerschrift in te dienen tegen het verzoekschrift. Dient u binnen die termijn geen verweerschrift in en ook geen referteverklaring, dan kan de rechter de zaak alsnog bij verstek behandelen. De uitspraak wordt dan gedaan op basis van uitsluitend het verzoekschrift, zonder dat uw standpunt is gehoord.
Bij een echtscheiding voor de Nederlandse rechter is een referteverklaring mogelijk, ook als een van de partijen in het buitenland woont. De verklaring wordt dan uitgewisseld via de Nederlandse advocaten van partijen. Wordt de scheiding in het buitenland uitgesproken, dan bepaalt het nationale recht van dat land of een vergelijkbare afstandsverklaring bestaat.
Twijfelt u over het ondertekenen van een referteverklaring?
Ondertekening van een referteverklaring betekent dat u afziet van uw recht om inhoudelijk verweer te voeren. Bevat het verzoekschrift gedetailleerde voorstellen over alimentatie, ouderschapsplan of vermogensverdeling waarmee u het niet eens bent, dan kan een referteverklaring nadelig uitpakken.
Een second opinion geeft een onafhankelijk juridisch oordeel over het verzoekschrift en de gevolgen van ondertekening. U weet dan of ondertekening in uw belang is, of dat alsnog een verweerschrift verstandig zou zijn.
Vertrouwen en kwaliteit
Simmelink Advocaten is aangesloten bij de Nederlandse Orde van Advocaten.
Lees meer over onze beoordelingen of bekijk hoe wij werken via onze werkwijze.
Wilt u uw situatie bespreken?
Wilt u het verzoekschrift, uw juridische positie of de referteverklaring oriënterend bespreken? Plan een adviesgesprek met een van onze advocaten. Na uw aanmelding neemt ons secretariaat binnen een werkdag contact met u op.
Neem contact op Vraag een second opinion aanOf neem telefonisch contact op via: 030 – 30 787 32
